Homo naledi: Όχι πολύς εγκέφαλος, αλλά πολλή τέχνη
Μια ομάδα παλαιοντολόγων πιστεύει ότι βρήκε στοιχεία για τελετουργικές ταφές που χρονολογούνται 240.000 χρόνια πριν από την ύπαρξη του Homo sapiens.
Ο κόσμος της ανθρώπινης εξέλιξης βρίσκεται σε αναταραχή αυτές τις μέρες. Μια ομάδα παλαιοντολόγων πιστεύει ότι έχει βρει στοιχεία για τελετουργικές ταφές που χρονολογούνται 240.000 χρόνια πριν από την ύπαρξη του είδους μας, του Homo sapiens. Λέμε τελετουργικές γιατί, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν επρόκειτο απλώς για θάψιμο των πτωμάτων κάτω από τη γη, αλλά για μεταφορά τους μέσα από έναν λαβύρινθο φυσικά σχηματισμένων σηράγγων στα ασβεστολιθικά πετρώματα του συστήματος σπηλαίων Rising Star στη Νότια Αφρική.
Τα πτώματα εμφανίζονταν σε εμβρυακή στάση και μερικές φορές είχαν ένα πέτρινο εργαλείο δίπλα στο χέρι τους. Οι τοίχοι είναι χαραγμένοι με γραμμές των οποίων η εμφάνιση είναι αόριστα συμβολική.
Το πιο σοκαριστικό απ’ όλα είναι ότι οι κάτοικοι αυτών των σπηλαίων είχαν εγκέφαλο στο μέγεθος ενός χιμπατζή. Το είδος αυτό, που ονομάζεται Homo naledi, ήταν ήδη γνωστό στους επιστήμονες και αποτελεί ένα από τα πιο αινιγματικά μυστήρια της ανθρώπινης εξέλιξης.
Photo: Wikimedia Commons
Η υπερηφάνειά μας για το είδος μας μάς έχει εξαπατήσει
Έχουμε ανάγκη να πιστεύουμε ότι είμαστε ποιοτικά διαφορετικοί από τα άλλα πλάσματα, αλλά όλα όσα γνωρίζουμε για τη βιολογική εξέλιξη, που είναι πολλά, μας αναγκάζουν να συμπεράνουμε ότι δεν είμαστε. Τα έξι ή επτά εκατομμύρια χρόνια που μας χωρίζουν από τον χιμπατζή είναι ένα γεωλογικό ανοιγοκλείσιμο του ματιού, μόλις το 0,2% της ιστορίας της ζωής.
Οι διανοητικές ικανότητες που ενυπάρχουν στο είδος μας έχουν δημιουργήσει ποίηση και τέχνη, επιστήμη και λογοτεχνία, φιλοσοφία και πολιτική, είναι αλήθεια, αλλά δεν υπάρχει εξελικτικός χρόνος για να εκτελέσουμε όλη αυτή την περίπλοκη νευρωνική δαντέλα με πολύ συγκεκριμένες και καινοτόμες στρατηγικές. Η μεγάλη ελπίδα για την κατανόηση της προέλευσής μας είναι ότι μπορεί να εξηγηθεί από κάτι τόσο χυδαίο και μη σέξι όσο μια μαζική αύξηση του μεγέθους.
Photo: Wikimedia Commons
Photo: Wikimedia Commons
Και τα δεδομένα είναι αρκετά συνεπή μέχρι στιγμής
Στρογγυλοποιώντας λίγο προς τα πάνω, ο χιμπαντζής και ο Αυστραλοπίθηκος είχαν μισό λίτρο (28,4 κυβικές ίντσες) εγκεφάλου. Ο Homo erectus πρόσθεσε άλλο μισό λίτρο, το οποίο ήταν αρκετό για να εφεύρει τα εργαλεία, και ο Homo sapiens απέκτησε μισό λίτρο παραπάνω και έγινε ο κυρίαρχος του κόσμου. Αυτή είναι μια πρόχειρη εκδοχή της ιστορίας, αλλά είναι αρκετά αποτελεσματική για να εξηγήσει γιατί οι ικανότητές μας είναι τόσο πολύ υψηλότερες, χωρίς να είχαμε πολύ χρόνο για να εξελιχθούν.
Photo: Wikimedia Commons
Δείτε το βίντεο
Αλλά τότε, πώς ταιριάζει ο Homo naledi σε όλα αυτά;
Κατ’ αρχάς, η εύρεση ενός ανθρωποειδούς με κρανίο μισού λίτρου που έζησε μόλις 250.000 χρόνια πριν είχε ήδη προκαλέσει σοκ όταν το είδος ανακαλύφθηκε το 2014. Οι Αυστραλοπίθηκοι είχαν την ίδια κρανιακή χωρητικότητα, αλλά εξαφανίστηκαν πριν από εκατομμύρια χρόνια.
Η άλλη γνωστή εξαίρεση είναι το «χόμπιτ» της Ινδονησίας (Homo floresiensis), από το οποίο έχουν ανακαλυφθεί δώδεκα απολιθώματα, αλλά μόνο ένα κρανίο. Και αν τώρα επιβεβαιωθούν τα νοτιοαφρικανικά ευρήματα, θα αποδειχθεί ότι μισό λίτρο κρανίου θα ήταν αρκετό για νεκρικές τελετουργίες και ακόμη και για μια προγονική μορφή τέχνης.
Οι εργασίες για το σύστημα σπηλαίων Rising Star βρίσκονται ακόμη υπό αξιολόγηση και επιστήμονες όπως η María Martinón-Torres, διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Έρευνας για την Ανθρώπινη Εξέλιξη (CENIEH) στο Burgos της Ισπανίας, δεν πιστεύουν ότι οι ταφές έχουν αποδειχθεί καρποφόρες.
Αυτή είναι η κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί αυτή τη στιγμή. Αν όμως αποδειχθεί ότι ο Homo naledi είχε λίγο εγκέφαλο και έκανε πολλή τέχνη, θα χρειαστούμε νέες θεωρίες για την εξέλιξη του ανθρώπινου μυαλού. Ίσως το μέγεθος να μην έχει σημασία τελικά.
Photo: Wikimedia Commons
*Με στοιχεία από elpais.com
- Η Ρωσία ετοιμάζεται για «δεκαετίες» Δυτικών κυρώσεων
- Μια χρονιά αποδείξεων για την Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ
- Στα μανταλάκια του νόμου περί ξένων πρακτόρων η πρώην σύμβουλος του Τραμπ – Για ποιον δουλεύει
- Επιμένει ο Ρωμανός: Το μόνο που ενδιαφέρει τον Κασσελάκη είναι η εικόνα και τα likes, με όρους influencer
- Στρεπτόκοκκος: Νέο κρούσμα στην Ηλεία – Είναι ο δεύτερος ασθενής που νοσηλεύεται στο νοσοκομείο Πατρών
- Ολυμπιακός: Χαμός για το παιχνίδι στον Βόλο – «Έφυγαν» 5.000 εισιτήρια