Ο Έλληνας γιατρός που ενέπνευσε έναν ήρωα της Αγκάθα Κρίστι
Η Αγκάθα Κρίστι, «η βασίλισσα του εγκλήματος», ήταν μια ατρόμητη ταξιδιώτισσα. Οι τοποθεσίες των περισσότερων αστυνομικών μυθιστορημάτων της ήταν εμπνευσμένες από μέρη που είχε επισκεφθεί.
Η Αγκάθα βρέθηκε στην Ελλάδα για πρώτη φορά το 1930 με τον τότε αρραβωνιαστικό της, Μαξ Μάλοουαν. Έμειναν στην Αθήνα στο διάσημο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία» και σχεδίαζαν να επισκεφθούν τους Δελφούς και την Ολυμπία.
Ένα τηλεγράφημα από την πατρίδα που την ενημέρωνε ότι η κόρη της Ρόζαλιντ ήταν σοβαρά άρρωστη από πνευμονία ανέβαλε τα σχέδιά της και έφυγε για την Αγγλία. Λίγους μήνες αργότερα, ως αντρόγυνο, επισκέφθηκαν ξανά την Ελλάδα για το μήνα του μέλιτος.
Το ζευγάρι έφτασε στην Πάτρα από το Ντουμπρόβνικ με πλοίο. Επισκέφθηκαν την Ολυμπία, την Ανδρίτσαινα -μετά από 14 ώρες βόλτα με μουλάρια!-, τις Μυκήνες, την Επίδαυρο, το Ναύπλιο και τους Δελφούς. Όταν τελείωσε η ξενάγηση και έφτασαν στην Αθήνα, η Αγκάθα αισθάνθηκε άρρωστη και είχε υψηλό πυρετό.
Το ξενοδοχείο κάλεσε έναν Έλληνα γιατρό που τη βοήθησε να αναρρώσει. Το όνομά του δεν αναφέρεται πουθενά, αλλά η Αγκάθα δεν τον ξέχασε και όταν το 1934 κυκλοφόρησε το βιβλίο της «Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές», ένας από τους χαρακτήρες ήταν ένας Έλληνας γιατρός ονόματι Κωνσταντίνου.
Η Αγκάθα Κρίστι επισκέφθηκε ξανά την Ελλάδα σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα. Η θρυλική φωτογραφία της στην Ακρόπολη είναι από την επίσκεψή της το 1958, στην Αθήνα.
Η Αγκάθα στην Ακρόπολη, το 1958 / Photo: Wikimedia Commons
Η Αγκάθα Κρίστι υπήρξε κάποτε παιδί
Η Αγκάθα Κρίστι κατάφερε να γίνει και να παραμείνει η πιο επιτυχημένη συγγραφέας όλων των εποχών. Είναι περισσότερο γνωστή για τα 66 αστυνομικά μυθιστορήματά της και τις 14 συλλογές διηγημάτων της, καθώς και για το μακροβιότερο θεατρικό έργο στον κόσμο, την Ποντικοπαγίδα.
Τα βιβλία της έχουν πουλήσει πάνω από ένα δισεκατομμύριο αντίτυπα στην αγγλική γλώσσα και ένα δισεκατομμύριο σε μετάφραση.
Η Αγκάθα Μαίρη Κλαρίσα Μίλερ γεννήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1890 στο Torquay του Ντέβον της Νοτιοδυτικής Αγγλίας σε μια άνετα ευκατάστατη μεσοαστική οικογένεια. Αυτό που έκανε την ανατροφή της ασυνήθιστη, ακόμη και για την εποχή της, ήταν ότι διδάχθηκε στο σπίτι, σε μεγάλο βαθμό από τον πατέρα της, έναν Αμερικανό.
Το 1912 η Αγκάθα γνώρισε τον Άρτσι Κρίστι, έναν πτυχιούχο αεροπόρο που είχε υποβάλει αίτηση για να ενταχθεί στο Βασιλικό Ιπτάμενο Σώμα. Το φλερτ τους ήταν θυελλώδες- και οι δύο ήθελαν απεγνωσμένα να παντρευτούν, αλλά χωρίς χρήματα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Agatha Christie Ltd (@officialagathachristie)
Ο πατέρας της ήταν συχνά άρρωστος, υποφέροντας από μια σειρά καρδιακών προσβολών, και πέθανε τον Νοέμβριο του 1901. Η Αγκάθα ισχυρίστηκε αργότερα ότι ο θάνατος του πατέρα της, που συνέβη όταν εκείνη ήταν έντεκα ετών, σήμανε το τέλος της παιδικής της ηλικίας.
Μέχρι την ηλικία των 18 ετών διασκέδαζε με τη συγγραφή διηγημάτων – μερικά από τα οποία δημοσιεύτηκαν σε πολύ αναθεωρημένη μορφή τη δεκαετία του 1930 – με τον οικογενειακό φίλο και συγγραφέα Ίντεν Φίλποτς να της προσφέρει οξυδερκείς και εποικοδομητικές συμβουλές.
«Ο καλλιτέχνης είναι μόνο το γυαλί μέσα από το οποίο βλέπουμε τη φύση, και όσο πιο καθαρό και απόλυτα αγνό είναι αυτό το γυαλί, τόσο πιο τέλεια εικόνα μπορούμε να δούμε μέσα από αυτό. Ποτέ μην παρεμβαίνεις στον εαυτό σου».
Photo: Wikimedia Commons
Ο γάμος και το πρώτο της μυθιστόρημα
Το 1912 η Αγκάθα γνώρισε τον Άρτσι Κρίστι, έναν πτυχιούχο αεροπόρο που είχε υποβάλει αίτηση για να ενταχθεί στο Βασιλικό Ιπτάμενο Σώμα. Το φλερτ τους ήταν θυελλώδες- και οι δύο ήθελαν απεγνωσμένα να παντρευτούν, αλλά χωρίς χρήματα.
Παντρεύτηκαν την παραμονή των Χριστουγέννων του 1914, αφού και οι δύο είχαν βιώσει τον πόλεμο – ο Άρτσι στη Γαλλία και η Αγκάθα σε νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού στο Torquay.
Συναντήθηκαν σπάνια κατά τη διάρκεια των πολεμικών χρόνων και μόλις τον Ιανουάριο του 1918, όταν ο Άρτσι μετατέθηκε στο Πολεμικό Γραφείο στο Λονδίνο, η Αγκάθα ένιωσε ότι ο έγγαμος βίος της άρχισε πραγματικά.
Το πρώτο της μυθιστόρημα, με τίτλο «Η μυστηριώδης υπόθεση στο Στάιλς», χρειάστηκε αρκετό χρόνο για να το ολοκληρώσει και ακόμη περισσότερο για να βρει εκδότη.
Το 1919 ήταν μια σημαδιακή χρονιά για την Αγκάθα. Με το τέλος του πολέμου, ο Άρτσι είχε βρει δουλειά στο City του Λονδίνου και είχαν μόλις αρκετά χρήματα για να νοικιάσουν και να επιπλώσουν ένα διαμέρισμα στο Λονδίνο. Αργότερα εκείνο το έτος, στις 5 Αυγούστου, η Αγκάθα γέννησε τη μοναδική τους κόρη, τη Ρόζαλιντ.
Ήταν επίσης η χρονιά που ένας εκδότης, ο Τζον Λέιν του Bodley Head, και ο τέταρτος που είχε παραλάβει το χειρόγραφο, δέχτηκε τη «Μυστηριώδη υπόθεση στο Στάιλς» για έκδοση και ανέθεσε στην Αγκάθα την παραγωγή πέντε ακόμη βιβλίων.
Με τον Άρτσι Κρίστι / Photo: Wikimedia Commons
Κι εδώ εμφανίζεται ο Ηρακλής Πουαρό
Από πού προήλθε λοιπόν η έμπνευση για τον Ηρακλή Πουαρό; Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου υπήρχαν Βέλγοι πρόσφυγες στα περισσότερα μέρη της αγγλικής υπαίθρου, με το Torquay να μην αποτελεί εξαίρεση.
Αν και δεν βασίστηκε σε κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο, η Αγκάθα σκέφτηκε ότι ένας Βέλγος πρόσφυγας, ένας πρώην σπουδαίος Βέλγος αστυνομικός, θα ήταν ένας εξαιρετικός ντετέκτιβ για τη «Μυστηριώδη υπόθεση στο Στάιλς». Ο Ηρακλής Πουαρό μόλις είχε γεννηθεί.
Η μεγάλη περιοδεία
Το 1922, αφήνοντας τη Ρόζαλιντ με τη νοσοκόμα της και τη μητέρα της, εκείνη και ο Άρτσι ταξίδεψαν σε όλη την τότε Βρετανική Αυτοκρατορία, προωθώντας την Έκθεση Αυτοκρατορίας του 1924*.
(*Η British Empire Exhibition ήταν μια αποικιακή έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο Wembley Park, Λονδίνο, Αγγλία από τις 23 Απριλίου έως την 1η Νοεμβρίου 1924 και από τις 9 Μαΐου έως τις 31 Οκτωβρίου 1925).
Συνέχισε να γράφει και έλαβε τα χαρμόσυνα νέα των καλών κριτικών για το «Μια Σκιά στην Ομίχλη», ενώ βρισκόταν στο Κέιπ Τάουν. Το αφεντικό του Άρτσι αποδείχθηκε η έμπνευση για τον σερ Γιουστέις Πέντλαρ στο «Ο άνθρωπος με το καφέ κοστούμι», που επίσης διαδραματίζεται στην Αφρική.
Μέχρι τότε η Κρίστι είχε ήδη αποφασίσει να αλλάξει εκδότη. Αναζήτησε έναν ατζέντη και εκείνος της βρήκε έναν νέο εκδότη – τον William Collins and Sons. Μόλις επέστρεψε από την μεγάλη περιοδεία ήταν μια δύσκολη περίοδος για την Αγκάθα – η μητέρα της είχε πεθάνει και πάλευε να γράψει το επόμενο μυθιστόρημα για τον Collins.
Η σχέση του Άρτσι και της Αγκάθα χάλασε όταν ο Άρτσι ερωτεύτηκε μια φίλη της οικογένειας, τη Νάνσι Νιλ.
Δείτε το βίντεο με την ιστορία της εξαφάνισής της
Η εξαφάνιση της Αγκάθα
Στις 3 Δεκεμβρίου 1926, οι Κρίστι και ο Άρτσι καυγάδισαν έντονα κι ο Άρτσι έφυγε από το σπίτι τους για να περάσει το Σαββατοκύριακο με την ερωμένη του. Γύρω στις 9:45 μ.μ., η Κρίστι εξαφανίστηκε από το σπίτι της, αφήνοντας πίσω της ένα γράμμα για τη γραμματέα της που έλεγε ότι θα πήγαινε στο Γιορκσάιρ.
Το αυτοκίνητό της βρέθηκε στο Newlands Corner, σκαρφαλωμένο πάνω από ένα λατομείο κιμωλίας, με ληγμένο δίπλωμα οδήγησης και μερικά ρούχα. Η εξαφάνιση προκάλεσε δημόσια κατακραυγή.
Ο υπουργός Εσωτερικών, William Joynson-Hicks, άσκησε πιέσεις στην αστυνομία και μια εφημερίδα προσέφερε αμοιβή 100 λιρών. Πάνω από χίλιοι αστυνομικοί, 15.000 εθελοντές και πολλά αεροπλάνα έψαξαν το αγροτικό τοπίο. Ο Σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ έδωσε σε ένα πνευματικό μέντιουμ ένα από τα γάντια της Κρίστι για να την βρει.
Η συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων Ντόροθι Σάγιερς επισκέφθηκε το σπίτι στο Surrey και χρησιμοποίησε το σενάριο στο βιβλίο της «Unnatural Death». Η εξαφάνιση της Κρίστι παρουσιάστηκε στην πρώτη σελίδα των New York Times.
Παρά το εκτεταμένο ανθρωποκυνηγητό, η Αγκάθα αγνοούνταν για 10 ημέρες.
Στις 14 Δεκεμβρίου 1926, βρέθηκε στο ξενοδοχείο Swan Hydropathic Hotel στο Harrogate του Yorkshire, καταχωρημένη ως Τερέζα Νιλ (το επώνυμο της ερωμένης του συζύγου της) από το Κέιπ Τάουν.
Δεν αναγνώρισε τον Άρτσι όταν πήγε να τη συναντήσει. Πιθανώς με διάσειση, αλλά σίγουρα πάσχοντας από αμνησία, η Αγκάθα δεν θυμόταν ποια ήταν.
Στα τέλη του 1928 η Αγκάθα έγραψε το πρώτο της μυθιστόρημα υπογράφοντας με το όνομα Mary Westmacott (Μαίρη Γουέστμακοτ), το Giant’s Bread, όχι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα αλλά ένα έργο μυθοπλασίας για έναν συνθέτη που αναγκάζεται να εργαστεί για οικονομικούς λόγους.
Photo: Wikimedia Commons
Το διαζύγιο
Η Αγκάθα και ο Άρτσι παρέμειναν χώρια- η Αγκάθα ζούσε με τη Ρόζαλιντ στο Λονδίνο και ακολουθούσε ψυχιατρική θεραπεία στη Harley Street.
Έχοντας ανάγκη από ένα εισόδημα και μη μπορώντας να γράψει νέο υλικό, ο γαμπρός της Κάμπελ Κρίστι της πρότεινε να συνδυάσει διηγήματα του Πουαρό που συνέθεσε για το περιοδικό The Sketch, δημιουργώντας έτσι τις τέσσερις μεγάλες ιστορίες.
Αποδεχόμενη ότι ο γάμος της είχε τελειώσει, πήρε διαζύγιο από τον Άρτσι το 1928.
Η Αγκάθα και η Ρόζαλιντ δραπέτευσαν αμέσως από την Αγγλία στα Κανάρια Νησιά όπου η Αγκάθα ολοκλήρωσε με πόνο το «Μυστήριο του Γαλάζιου Τρένου», το βιβλίο με το οποίο πάλευε καθώς θρηνούσε τη μητέρα της.
Στα τέλη του 1928 η Αγκάθα έγραψε το πρώτο της μυθιστόρημα υπογράφοντας με το όνομα Mary Westmacott (Μαίρη Γουέστμακοτ), το Giant’s Bread, όχι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα αλλά ένα έργο μυθοπλασίας για έναν συνθέτη που αναγκάζεται να εργαστεί για οικονομικούς λόγους.
Photo: Wikimedia Commons
Νέο ξεκίνημα
Ήταν φθινόπωρο του 1928. Πεισμένη από μια τυχαία συζήτηση σε δείπνο, η Αγκάθα ξεκίνησε για τη Βαγδάτη και από εκεί ταξίδεψε στον αρχαιολογικό χώρο του Ουρ, όπου έγινε φίλη με τους Γούλεϊ που διηύθυναν την ανασκαφή.
Προσκεκλημένη να επιστρέψει τον επόμενο χρόνο, γνώρισε τον εικοσιπεντάχρονο εκπαιδευόμενο αρχαιολόγο Max Mallowan (Μαξ Μάλοουαν), ο οποίος έμελλε να γίνει ο δεύτερος σύζυγός της. Η σχέση τους σφυρηλατήθηκε από τα ταξίδια – ο Μαξ μπορούσε «να τα βγάλει πέρα» και το ίδιο μπορούσε να κάνει και η Αγκάθα. Της έκανε πρόταση γάμου το τελευταίο βράδυ της επίσκεψής του στο πατρικό σπίτι της Αγκάθα, στο Άσφιλντ, και παντρεύτηκαν στις 11 Σεπτεμβρίου 1930.
Έτσι άρχισε μια παραγωγική και επαναλαμβανόμενη ετήσια ρουτίνα συγγραφής και ταξιδιών για την Αγκάθα και τον Μαξ: Καλοκαίρια στο Άσφιλντ με τη Ρόζαλιντ, Χριστούγεννα με την οικογένεια της αδελφής της στο Άμπνεϊ Χολ, τέλη φθινοπώρου και άνοιξη στις ανασκαφές και το υπόλοιπο έτος στο Λονδίνο.
Η ατμόσφαιρα της Μέσης Ανατολής ενέπνευσε την Αγκάθα, όπως φαίνεται σε βιβλία όπως το «Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές», «Θάνατος στον Νείλο», «Μια κραυγή αγωνίας», «Ραντεβού με τον Θάνατο» και «Ραντεβού στη Βαγδάτη» καθώς και σε πολλά διηγήματα που γράφτηκαν εκείνη την περίοδο.
Δείτε μια σπάνια συνέντευξή της με τον Max Mallowan
Τα χρόνια του πολέμου
Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος βρήκε τον Μαξ να βρίσκει δουλειά εν καιρώ πολέμου στο Κάιρο – χρησιμοποιώντας τις γλώσσες του για να βοηθήσει την πολεμική διπλωματία, ενώ η Αγκάθα παρέμεινε στην Αγγλία, γράφοντας και δουλεύοντας εθελοντικά στο Ιατρείο του Νοσοκομείου University College στο Λονδίνο.
Η Αγκάθα ήταν συγκεντρωμένη και παραγωγική κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Χωρίς τον Μαξ και με την εξωτερική ψυχαγωγία να είναι πιο περιορισμένη εν καιρώ πολέμου, έγραψε και δημοσίευσε κλασικά έργα όπως το «Και μετά δεν έμεινε κανένας», «Δύο εγκλήματα κάτω από τον ήλιο», «Το πτώμα στη βιβλιοθήκη», «Πέντε μικρά γουρουνάκια» και «Δηλητήριο σε μικρές δόσεις».
Στα τέλη του 1946, η κάλυψη της Αγκάθα ως Μαίρη Γουέστμακοτ αποκαλύφθηκε από έναν Αμερικανό κριτικό του βιβλίου για το «Απουσία την άνοιξη». Απογοητεύτηκε, καθώς είχε απολαύσει την ελευθερία να γράφει χωρίς την πίεση του να είναι η Αγκάθα Κρίστι.
Στις δεκαετίες του 1940 και του ’50 είχε εξαιρετικά χρονοβόρα δουλειά με θεατρικές παραστάσεις, γεγονός που περιόριζε επίσης τον χρόνο που η Αγκάθα μπορούσε να αφιερώσει στη συγγραφή.
Σε μία συνέντευξή της, στη Λιουμπλιάνα / Photo: Public Domain
Η Αγκάθα Κρίστι στη δεκαετία του 1970
Στις τιμές της Πρωτοχρονιάς του 1971, προήχθη σε Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE), τρία χρόνια μετά την αναγόρευση του συζύγου της σε ιππότη για το αρχαιολογικό του έργο το 1968. Ήταν ένα από τα λίγα παντρεμένα ζευγάρια όπου και οι δύο σύντροφοι τιμήθηκαν με το δικό τους αξίωμα. Από το 1968, λόγω του ιπποτισμού του συζύγου της, η Κρίστι μπορούσε επίσης να αποκαλείται Lady Mallowan.
Από το 1971 έως το 1974, η υγεία της Κρίστι άρχισε να κλονίζεται, αν και συνέχισε να γράφει. Πρόσφατα, χρησιμοποιώντας πειραματικά εργαλεία ανάλυσης κειμένων, Καναδοί ερευνητές υπέθεσαν ότι η Κρίστι μπορεί να είχε αρχίσει να πάσχει από τη νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλη άνοια.
Η τελευταία δημόσια εμφάνιση της Αγκάθα ήταν στην πρεμιέρα της κινηματογραφικής εκδοχής του «Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές», το 1974 με πρωταγωνιστή τον Άλμπερτ Φίνεϊ στον ρόλο του Ηρακλή Πουαρό.
Η ετυμηγορία της: «Μια καλή διασκευή με τη μικρή παρατήρηση ότι τα μουστάκια του Πουαρό δεν ήταν αρκετά κομψά».
Η Αγκάθα Κρίστι πέθανε στις 12 Ιανουαρίου 1976, σε ηλικία 85 ετών, από φυσικά αίτια στο σπίτι της Winterbrook House. Είναι θαμμένη στο κοντινό νεκροταφείο της εκκλησίας St Mary’s, Cholsey.
- Φωτιά στην Τουρκία: Μάχη με τις φλόγες για δεύτερη νύχτα
- Χαλκιδική: Αιματηρό επεισόδιο με πυροβολισμούς σε γνωστό beach bar
- «Στα 7-8 εκατ. ευρώ η πρόταση της Μοντερέι για Πινέδα – Η ΑΕΚ θέλει 11 εκατ. ευρώ»
- Το σκίτσο του Αρκά: Η καλοκαιρινή καλημέρα για το Σαββατοκύριακο
- Απάντηση Κατρίνη: Ενδιαφέρουσα η πρόταση Δούκα για το «σχέδιο διάσωσης της Αττικής»
- Φωτιές: Πολύ υψηλός συναγερμός σε περιφέρειες στη νότια Ελλάδα – Ο χάρτης της Πολιτικής Προστασίας