Η εξέγερση του 1979 που «σκότωσε» τη ντίσκο
Η ταινία του Netflix «The Saint of Second Chances» αφηγείται την ιστορία των ιδιοκτητών της ομάδας μπέιζμπολ, White Sox, του Σικάγο και την ανατροπή ενός ολόκληρου μουσικού είδους.
Για τους οπαδούς της ντίσκο και του μπέιζμπολ, η νύχτα της 12ης Ιουλίου 1979 είναι μια νύχτα που θα θυμούνται για όλους τους λάθος λόγους. Σε ένα περιβόητο διαφημιστικό κόλπο, ένας DJ από το Σικάγο, ονόματι Steve Dahl, πυροδότησε έναν κάδο γεμάτο με δίσκους ντίσκο ανάμεσα στους αγώνες των White Sox στο Comiskey Park, οδηγώντας σε εξέγερση. Χρόνια αργότερα, ο Dahl ισχυρίστηκε ότι η ντίσκο «μάλλον τελείωνε», αλλά παραδέχτηκε ότι το κόλπο του «επιτάχυνε τον θάνατό της». Ο Nile Rodgers του θρυλικού συγκροτήματος Chic δήλωσε στον βιογράφο του Daryl Easlea: «Μας φάνηκε σαν κάψιμο βιβλίων από τους Ναζί».
Η λεγόμενη Disco Demolition Night (Νύχτα Κατεδάφισης της Ντίσκο) φιγουράρει σε κάθε ιστορία της ντίσκο, αλλά το «The Saint of Second Chances», ένα νέο ντοκιμαντέρ του Netflix για τον επιδεικτικό ιδιοκτήτη των White Sox, τον Bill Veeck και τον γιο του Mike, το προσεγγίζει ως ιστορία του μπέιζμπολ. Πράγματι, εκείνη την εποχή θεωρήθηκε ως μια ντροπιαστική νύχτα για το μπέιζμπολ της μεγάλης κατηγορίας και όχι ως ο συμβολικός θάνατος της ντίσκο. Η εφημερίδα Chicago Tribune την καταδίκασε ως «ένα εξωφρενικό παράδειγμα ανεύθυνου γκαφατζή που ντρόπιασε το άθλημα του μπέιζμπολ».
Photo: YouTube
Photo: YouTube
«Η ντίσκο είναι χάλια!»
Το καλοκαίρι του 1979, οι παραπαίοντες White Sox προσέλκυαν κατά μέσο όρο μόλις 15.000 οπαδούς σε ένα στάδιο χωρητικότητας σχεδόν 45.000 ατόμων. Ο Bill Veeck χρειαζόταν ένα τέχνασμα για να αυξήσει τις πωλήσεις εισιτηρίων και ο Mike, διευθυντής μάρκετινγκ της ομάδας, απευθύνθηκε στον Steve Dahl. Τα προηγούμενα Χριστούγεννα, ο Dahl είχε αποχωρήσει από τον ραδιοφωνικό σταθμό WDAI του Σικάγο, όταν αυτός άλλαξε, όπως και τόσοι άλλοι, από ροκ σε ντίσκο. Βρήκε τη θέση του στον αντίπαλο σταθμό WLUP ως πολέμιος της κουλτούρας της ντίσκο, ο οποίος ενθάρρυνε τους οπαδούς του, τους Insane Coho Lips, να πολιορκούν και να καταλαμβάνουν τις ντίσκο βραδιές στην πόλη με την κραυγή «Η ντίσκο είναι χάλια!».
Ο Dahl και ο Meier έκαναν τον γύρο του γηπέδου με ένα τζιπ, φορώντας στρατιωτικές στολές. «Αυτό είναι τώρα επίσημα το μεγαλύτερο συλλαλητήριο κατά της ντίσκο στον κόσμο!»
Το Comiskey Park είχε φιλοξενήσει στο παρελθόν ένα «Salute to Disco», με χορευτές στο γήπεδο. Ο Mike σκέφτηκε: «Θα έπρεπε να έχουμε μια βραδιά για τους ανθρώπους που μισούν τη ντίσκο». Του ήρθε η ιδέα να προσφέρει εισιτήρια με έκπτωση 98 σεντς σε όποιον έφερνε μαζί του έναν δίσκο ντίσκο, ώστε ο Dahl και ο συνεργάτης του Garry Meier να του βάλουν φωτιά τελετουργικά μεταξύ των αγώνων κατά τη διάρκεια της διπλής αναμέτρησης των White Sox με τους Detroit Tigers.
Δείτε το τρέιλερ του The Saint of Second Chances
«Αυτό το γεγονός ήταν τόσο τραυματικό που του ράγισε την καρδιά»
Εκείνη τη βραδιά, το στάδιο γέμισε ασφυκτικά, με χιλιάδες ακόμη ανθρώπους να παλεύουν για να μπουν μέσα. Ο κάδος απορριμμάτων που προοριζόταν για τα βινύλια της ντίσκο σύντομα υπερχείλισε. Το πρώτο παιχνίδι εκτυλίχθηκε υπό το αδιάκοπο τραγούδι «Η ντίσκο είναι χάλια!». Στη συνέχεια, ο Dahl και ο Meier έκαναν τον γύρο του γηπέδου με ένα τζιπ, φορώντας στρατιωτικές στολές. «Αυτό είναι τώρα επίσημα το μεγαλύτερο συλλαλητήριο κατά της ντίσκο στον κόσμο!» καυχήθηκε ο Dahl.
Ο Dahl πυροδότησε τα εκρηκτικά, στέλνοντας θραύσματα από θρυμματισμένο βινύλιο σε ύψος 200 μέτρων στον αέρα. Περισσότεροι από 5.000 οπαδοί πήραν αυτό ως σύνθημα για να εισβάλουν στο γήπεδο, πατόντας το γρασίδι, ανάβοντας φωτιές και κλέβοντας τις βάσεις, του γηπέδου μέχρι που διαλύθηκαν από την αστυνομία. Με το γήπεδο να έχει γίνει πεδίο μάχης, οι White Sox αναγκάστηκαν να χάσουν το δεύτερο παιχνίδι.
Αυτό το χάος μεταδόθηκε τηλεοπτικά, καθιστώντας το διεθνές σκάνδαλο. Οι Veecks ντροπιάστηκαν. Ο Μπιλ πούλησε την ομάδα την επόμενη χρονιά. «Αυτό το γεγονός ήταν τόσο τραυματικό που μου ράγισε την καρδιά» λέει ο συγγραφέας Neal Karlen στο ντοκιμαντέρ. Ο Μάικ έγινε persona non grata στον κόσμο του μπέιζμπολ. Ο Jimmy Piersall, ο ίδιος ο ραδιοτηλεοπτικός παρουσιαστής των White Sox, αποκάλεσε τη Disco Demolition Night «τη χειρότερη διαφήμιση στην ιστορία του κόσμου».
Photo: YouTube
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η «θηλυπρεπής» ντίσκο
Από μουσικής άποψης, ο Dave Marsh του Rolling Stone είδε την πανωλεθρία ως μια άσχημη έκφραση της αντιδραστικής αντίδρασης που σάρωσε την Αμερική το 1979, τη χρονιά που ο αιδεσιμότατος Jerry Falwell ίδρυσε την Moral Majority, μια συντηρητική ομάδα πίεσης των ευαγγελιστών. «Οι λευκοί άνδρες, δεκαοκτώ έως τριάντα τεσσάρων ετών, είναι οι πιο πιθανό να βλέπουν τη ντίσκο ως προϊόν των ομοφυλόφιλων, των μαύρων και των Λατίνων», έγραψε ο Μαρς, «και επομένως είναι οι πιο πιθανό να ανταποκριθούν στις εκκλήσεις να εξαλείψουν τέτοιες απειλές για την ασφάλειά τους».
Ο Dahl πάντα αρνιόταν τον φανατισμό. «Αυτό το γεγονός ήταν απλώς μια στιγμή στο χρόνο. Δεν ήταν ρατσιστικό, ούτε αντι-γκέι. Απλά παιδιά, που κατουρούσαν πάνω σε ένα μουσικό είδος», επέμεινε στα απομνημονεύματά του «Disco Demolition» το 2016.
Ωστόσο, εκείνη την εποχή χλεύαζε την disco ως θηλυπρεπή και περιέγραφε το rock’n’roll ως «απειλούμενο είδος». Ένας σύμβουλος μέσων ενημέρωσης που έκανε δημοσκοπήσεις σε νεαρούς άνδρες για λογαριασμό ραδιοφωνικών σταθμών το 1979 ανέφερε: «Προφανώς, κάποιοι άνθρωποι αντιπαθούν τη ντίσκο επειδή παράγεται από μαύρους και ομοφυλόφιλους». Οι θυρωροί στο Comiskey Park παρατήρησαν ότι οι οπαδοί δεν έφερναν απλώς δίσκους ντίσκο μαζί τους. Ήταν πιο πιθανό να καταθέσουν δίσκους funk και R&B από ό,τι, ας πούμε, το γλοιώδες τραγούδι του 1978, «You Light Up My Life», της Debby Boone. Στα μάτια τους, ο στόχος δεν ήταν η mainstream ποπ μουσική αλλά η μαύρη μουσική.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Newspapers.com (@newspaperscom)
Ο Dahl αρνιόταν τον φανατισμό. «Αυτό το γεγονός ήταν απλώς μια στιγμή στο χρόνο. Δεν ήταν ρατσιστικό, ούτε αντι-γκέι. Απλά παιδιά, που κατουρούσαν πάνω σε ένα μουσικό είδος», επέμεινε στα απομνημονεύματά του «Disco Demolition» το 2016. Ωστόσο, εκείνη την εποχή χλεύαζε την disco ως θηλυπρεπή και περιέγραφε το rock’n’roll ως «απειλούμενο είδος»
Photo: YouTube
Η ντίσκο δεν χάθηκε μέσα σε μια νύχτα
Το Bad Girls της Donna Summer ηγήθηκε της πρώτης τριάδας του Billboard Hot 100 εκείνη την εβδομάδα, παρέμεινε στο νούμερο ένα για πέντε εβδομάδες και το διαδέχτηκε το Good Times των Chic. Αλλά αυτή ήταν η τελευταία ανάσα της κυριαρχίας της ντίσκο στα charts μετά από δύο χρόνια κατά τη διάρκεια των οποίων η ντίσκο ήταν υπεύθυνη για τρεις στις τέσσερις πρώτες θέσεις των charts. Σε όλη τη χώρα, οι ραδιοφωνικοί σταθμοί που είχαν πριν από λίγο καιρό στραφεί από τη ροκ στη ντίσκο άλλαξαν ξαφνικά πορεία, ενώ χιλιάδες ντισκοτέκ έκλεισαν τις πόρτες τους.
Μακροπρόθεσμα, όμως, η ντίσκο κέρδισε. Στην ταινία του Whit Stillman, με τίτλο The Last Days of Disco του 1998, ένας χαρακτήρας υπερασπίζεται με πάθος μια παρεξηγημένη σκηνή: «Η ντίσκο ήταν πολύ σπουδαία και πολύ διασκεδαστική για να χαθεί για πάντα! Πρέπει να επιστρέψει κάποια μέρα». Την ίδια χρονιά, ένα τραγούδι της Chaka Khan τροφοδότησε το τεράστιο hit «Music Sounds Better With You», ξεκινώντας μια τρέλα για disco-house δίσκους, την οποία στη συνέχεια υιοθέτησαν η Madonna και η Kylie Minogue.
Οι μουσικοκριτικοί άρχισαν να εξυμνούν τις underground ρίζες της ντίσκο και τους πρωτοπόρους γκέι, μαύρους και ισπανόφωνους DJs της. Μέχρι τη στιγμή που ο Nile Rodgers εμφανίστηκε στο «Get Lucky» των Daft Punk το 2013, η αποκατάσταση είχε ολοκληρωθεί. Το 2019, η απόφαση των White Sox να προσκαλέσουν τον Steve Dahl στο Comiskey Park για να τιμήσουν την 40ή επέτειο της Disco Demolition Night καταδικάστηκε ευρέως. «Δεν θα το έκανα αν πίστευα ότι θα έβλαπτε κανέναν», λέει ο Mike Veeck στο ντοκιμαντέρ.
Δείτε ένα βίντεο με την ιστορία της Νύχτας Κατεδάφισης της Ντίσκο
«Προορισμένο να καταρρεύσει»
Ένας τέτοιος αναθεωρητισμός είναι καλός, αλλά κινδυνεύει να απλοποιήσει τη φύση των αντιδράσεων της ντίσκο. Η ντίσκο εξελίχθηκε στη Νέα Υόρκη στις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν DJs όπως ο David Mancuso και ο Nicky Siano έφεραν επανάσταση στις πίστες με έξυπνα μείγματα μακρών, κρουστών soul και funk δίσκων. Το περιοδικό Rolling Stone κάλυψε για πρώτη φορά τη σκηνή το 1973. Το Billboard εγκαινίασε το American Disco chart τον Νοέμβριο του 1974. Μέσα σε λίγους μήνες το Billboard ισχυριζόταν ότι η ντίσκο «γινόταν γρήγορα η παγκόσμια ποπ μουσική».
Όταν οποιαδήποτε πολιτιστική δύναμη γίνεται τόσο μεγάλη, τόσο γρήγορα, εμπνέει αντιδράσεις. «Όλοι τη μισούν», έγραψε ο κριτικός και μελλοντικός ιδρυτής του Mercury Music Prize Simon Frith, το 1978. «Οι χίπις τη μισούν, οι προοδευτικοί τη μισούν, οι πανκς τη μισούν, οι teds τη μισούν, το NME τη μισεί… Η ντίσκο είναι ο ήχος της κατανάλωσης».
Οι δυσαρεστημένοι της disco δεν ήταν αποκλειστικά λευκοί: Ο ακτιβιστής των πολιτικών δικαιωμάτων Jesse Jackson την κατηγόρησε ότι έπνιγε την κοινωνική συνείδηση της soul της δεκαετίας του 1970, ενώ ο George Clinton των Funkadelic την έκρινε ανεπαρκώς funky. Ακόμα και μερικοί από τους hipsters που είχαν πρωτοστατήσει στη ντίσκο πίστευαν ότι μέχρι το 1979 το είδος είχε γίνει ασφυκτικά mainstream και βαθιά uncool. Καθώς οι καιροσκόποι εκμεταλλεύτηκαν μια επιτυχημένη συνταγή, δεν ήταν όλοι οι δίσκοι της ντίσκο τόσο προσεκτικοί και επιδέξιοι όσο η παραγωγή των Chic.
Photo: YouTube
Ένας DJ από το Σικάγο, ονόματι Steve Dahl, πυροδότησε έναν κάδο γεμάτο με δίσκους ντίσκο / Photo: YouTube
Η σύγχρονη κουλτούρα των κλαμπ χρωστάει στην άνοδο της ντίσκο αλλά και στην πτώση της
Ο Nile Rodgers μπορούσε να δει τις αντιδράσεις να συγκεντρώνονται τον Απρίλιο του 1979, όταν δήλωσε στο Rolling Stone: «Η ντίσκο είναι το νέο μαύρο πρόβατο της οικογένειας». Δύο ημέρες πριν από τη Disco Demolition Night, οι New York Times δημοσίευσαν μια στήλη με τίτλο Discophobia, στην οποία ο Robert Vare εξίσωνε τη ντίσκο με την εθνική παρακμή: «Η δεκαετία της Ντίσκο είναι μια δεκαετία λάμψης και γυαλάδας, χωρίς ουσία, λεπτότητα ή κάτι περισσότερο από επιφανειακή σεξουαλικότητα… Μετά τις υψηλές προσδοκίες, τα πάθη και τις απογοητεύσεις της δεκαετίας του 1960, έχουμε την παθητική παραίτηση και τους λαμπερούς παροξυσμούς της Ντίσκο του 1970».
Ακόμη και σε έναν κόσμο χωρίς το «Disco Sucks», λοιπόν, η ποπ μουσική ήταν έτοιμη να προχωρήσει. Στο βιβλίο του Major Labels, ο κριτικός Kelefa Sanneh υποστηρίζει ότι το κραχ της ντίσκο άνοιξε το δρόμο για νέες μορφές blockbuster dance-pop, όπως το «Thriller» του Michael Jackson και το «Like a Virgin» της Madonna (σε παραγωγή ενός ανανεωμένου Nile Rodgers), για να μην αναφέρουμε την άνοδο του hip-hop και τη γέννηση της house μουσικής. (Σε μια ευχάριστη ανατροπή, ο πρώτος δίσκος house, το On and On του Jesse Saunders, συνυπογράφτηκε από τον Vince Lawrence, ο οποίος ήταν ταξιθέτης στο Comiskey Park στις 13 Ιουλίου 1979). Η χορευτική μουσική όχι μόνο δεν πέθανε αλλά έγινε πιο καινοτόμα και ποικιλόμορφη. Η σύγχρονη κουλτούρα των κλαμπ χρωστάει την ύπαρξή της στην άνοδο της ντίσκο αλλά και στην πτώση της.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αρνούμαστε τα τοξικά ρεύματα ρατσισμού, μισογυνισμού και ομοφοβίας που ξέσπασαν στο Comiskey Park. Ο Dahl και ο στρατός του Coho ήθελαν σίγουρα να σκοτώσουν την ντίσκο, αλλά δεν τα κατάφεραν. Ως πανταχού παρόν καταναλωτικό φαινόμενο, η ντίσκο ήταν προορισμένη να καταρρεύσει. Ως είδος μουσικής και ως ένας ωραίος τρόπος να περάσει ένα Σαββατόβραδο, ζει και βασιλεύει.
*Το The Saint of Second Chances υπάρχει στο Netflix.
*Με στοιχεία από το bbc.com
- Απόπειρα κατά Τραμπ: Ελεύθερος σκοπευτής πυροβόλησε το όπλο του δράστη
- Ολυμπιακοί Αγώνες 2028: Πώς θα αντιμετωπίσουν το κυκλοφοριακό οι διοργανωτές – «Χωρίς αυτοκίνητο»
- Ρωσία: Εκκενώνονται πέντε χωριά στην περιφέρεια Μπέλγκοροντ, στα σύνορα με την Ουκρανία
- Λάρισα: IX συγκρούστηκε με μηχανή της ΔΙΑΣ – Τραυματίστηκε αστυνομικός
- Άντονι Μπλίνκεν: Αναχωρεί για το Ισραήλ – Τη Δευτέρα 19 Αυγούστου θα συναντηθεί με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου
- Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ – Φούλαμ 1-0: Τη λύτρωσε ο Ζίρκζι στο 87′!