HΠΑ: Μαθαίνουν να ζουν με υψηλά επιτόκια – Τι θα κάνει η FED
Οι προσδοκίες για τη μακροπρόθεσμη πορεία των επιτοκίων βρίσκονται στο επίκεντρο μιας συζήτησης σχετικά με το λεγόμενο ουδέτερο επιτόκιο
Οι αξιωματούχοι της FED οδεύουν προς την τελευταία συνεδρίαση του έτους, στις 12-13 Δεκεμβρίου. Με τον πληθωρισμό να μειώνεται σταθερά, πόσο σύντομα – και πόσο επιθετικά – θα μειώσει η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ τα επιτόκια το επόμενο έτος;
Το σοβαρότερο ερώτημα, σύμφωνα με το barrons.com, είναι πού θα διαμορφωθούν τα επιτόκια την επόμενη δεκαετία. Η πιθανή απάντηση: κάτω από το σημερινό εύρος στόχου του 5,25%-5,50%, αλλά υψηλότερο από ό, τι περίμεναν πολλοί οικονομολόγοι και υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πριν από ένα ή δύο χρόνια και πολύ υψηλότερο από τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια των τελευταίων 15 ετών. Οι συνέπειες θα είναι βαθιές, αν και όχι εντελώς επιζήμιες, επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομία, τα επενδυτικά χαρτοφυλάκια και τη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική για τα επόμενα χρόνια.
Οι προσδοκίες για τη μακροπρόθεσμη πορεία των επιτοκίων βρίσκονται στο επίκεντρο μιας συζήτησης σχετικά με το λεγόμενο ουδέτερο επιτόκιο ή το επιτόκιο με το οποίο η οικονομία βρίσκεται σε ισορροπία, με τη νομισματική πολιτική να μην είναι ούτε πολύ σφιχτή ούτε πολύ χαλαρή. Μια αυξανόμενη μερίδα οικονομολόγων υποστηρίζει ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία που είτε εισήχθησαν κατά τη διάρκεια είτε επιδεινώθηκαν από την πανδημία Covid ωθούν το ουδέτερο επιτόκιο υψηλότερα από ό, τι ήταν εδώ και δεκαετίες.
Παράγοντες που παίζουν κρίσιμο ρόλο
Υπάρχουν μερικοί παράγοντες που παίζουν κρίσιμο ρόλο: Οι κυβερνήσεις ξοδεύουν πιο ελεύθερα χωρίς να αυξάνουν τους φόρους, αυξάνοντας τα ελλείμματα. Η ζήτηση των καταναλωτών έχει αποδειχθεί εξαιρετικά επίμονη. Η επιβράδυνση της παγκοσμιοποίησης έχει οδηγήσει τόσο σε μείωση του όγκου του εμπορίου όσο και σε μια δαπανηρή προσπάθεια να φέρει τις αλυσίδες εφοδιασμού πιο κοντά στο σπίτι, καθιστώντας τα καταναλωτικά αγαθά πιο ακριβά.
Υπάρχει μια παγίδα, το ουδέτερο επιτόκιο
Αυτές οι αλλαγές, μεταξύ άλλων, έχουν οδηγήσει σε αυξημένες τριβές στην οικονομία και θα την καταστήσουν πιο επιρρεπή σε εξάρσεις πληθωρισμού, λένε οι οικονομολόγοι, αναγκάζοντας τη νομισματική πολιτική να τρέξει πιο σφιχτά ως αποτέλεσμα. Από το 2019, η μέση πρόβλεψη των αξιωματούχων της Fed έχει τοποθετήσει το μακροπρόθεσμο επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων – ουσιαστικά την εκτίμησή τους για ουδέτερο – στο 2,5%. Αυτό ισοδυναμεί με πραγματικό ουδέτερο επιτόκιο 0,5%, αφού αφαιρεθεί ο στόχος πληθωρισμού 2% της Fed.
Τι πιστεύουν οι οικονομολόγοι
Τώρα, πολλοί οικονομολόγοι πιστεύουν ότι το επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων θα μπορούσε να σταθεροποιηθεί στο μεσαίο εύρος του 3%, ή ακόμα και στο 4% μακροπρόθεσμα. Προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό, αυτό συνεπάγεται ένα αναμενόμενο πραγματικό ουδέτερο επιτόκιο 1,5% έως 2% – τρεις ή τέσσερις φορές το επίπεδο που προέβλεπαν οι αξιωματούχοι πριν από μερικά χρόνια.
«Αυτός είναι ένας πολύ διαφορετικός κόσμος από τον κόσμο που αφήσαμε», λέει η Diane Swonk, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG.
Υπάρχει μια παγίδα. Το ουδέτερο επιτόκιο δεν μπορεί να μετρηθεί και μπορεί να εκτιμηθεί μόνο εκ των υστέρων. Ωστόσο, η μέτρηση του επιπέδου του είναι υψίστης σημασίας για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της Fed, καθώς σταθμίζουν εάν και πότε θα μειώσουν τα επιτόκια και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να ελαχιστοποιήσουν την οικονομική ζημιά, μειώνοντας παράλληλα περαιτέρω τον πληθωρισμό.
Εάν οι αξιωματούχοι υποθέσουν ότι το ουδέτερο επιτόκιο είναι υψηλότερο από ό, τι πραγματικά είναι, κινδυνεύουν να σφίξουν υπερβολικά τη νομισματική πολιτική. Εάν υποθέσουν ότι είναι χαμηλότερο, όπως ορισμένοι οικονομολόγοι φοβούνται ότι κάνει η Fed, κινδυνεύουν να συσφίξουν ανεπαρκώς, επιτρέποντας έτσι στην οικονομία να ανακάμψει μέσα σε λίγους μήνες. Η τιθάσευση του αναζωπυρωμένου πληθωρισμού θα απαιτούσε ακόμη πιο επώδυνη νομισματική σύσφιξη.
«Υποθέτουν πολύ χαμηλό ουδέτερο επιτόκιο»
«Ένας από τους λόγους για τους οποίους πιστεύω ότι πολλές από τις προβλέψεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στις αγορές, για μείωση των επιτοκίων το παρακάνουν λίγο είναι επειδή υποθέτουν ότι η πολιτική είναι πιο συσταλτική από ό, τι είναι ήδη», λέει ο πρώην υπουργός Οικονομικών Larry Summers. «Υποθέτουν πολύ χαμηλό ουδέτερο επιτόκιο».
Βεβαίως, ένα υψηλότερο ουδέτερο επιτόκιο δεν είναι δεδομένο. Οι απόψεις ποικίλλουν και απροσδόκητα γεγονότα, όπως μια άλλη χρηματοπιστωτική κρίση ή πανδημία, θα μπορούσαν να αναγκάσουν τη Fed και άλλες κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια πολύ χαμηλότερα.
Αλλά προς το παρόν, ακόμη και αξιωματούχοι της Fed έχουν αρχίσει να ότι πιστεύουν ότι το ουδέτερο επιτόκιο αυξάνεται. Στις τριμηνιαίες προβλέψεις της κεντρικής τράπεζας που δημοσιεύθηκαν τον Μάρτιο, μόνο τέσσερις αξιωματούχοι πίστευαν ότι το ουδέτερο επιτόκιο είχε ανέβει πάνω από το 2,5%. Μέχρι τον Σεπτέμβριο, επτά αξιωματούχοι δήλωσαν το ίδιο. Οι αξιωματούχοι θα δημοσιεύσουν τις τελευταίες προβλέψεις τους στις 13 Δεκεμβρίου, στο τέλος της συνεδρίασης της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς.
Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις
Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις ενός υψηλότερου ουδέτερου επιτοκίου είναι σημαντικές. Τα χρήματα δεν θα ήταν πλέον τόσο φθηνά όσο ήταν για μεγάλο μέρος της δεκαετίας του 2010. Το χρέος θα ήταν πιο δαπανηρό και τα δάνεια θα ήταν πιο δύσκολο να εξασφαλιστούν. Οι νεοσύστατες επιχειρήσεις θα αντιμετώπιζαν αυξημένη πίεση για να μετατρέψουν γρήγορα τα κέρδη τους και λιγότερες θα ξεκινούσαν.
Αλλά θα υπήρχαν και οφέλη. Οι αποταμιευτές και οι συνταξιούχοι θα επωφεληθούν από επενδύσεις σταθερού εισοδήματος υψηλότερης απόδοσης. Τα υψηλότερα επιτόκια θα ενθάρρυναν μεγαλύτερη αποταμίευση και αποτελεσματικότερη κατανομή κεφαλαίων. Και οι κεντρικές τράπεζες θα έχουν περιθώριο να προσαρμόσουν τα επιτόκια χαμηλότερα σε περίπτωση οικονομικής επιβράδυνσης, γεγονός που θα δημιουργούσε μια λιγότερο ασταθή οικονομία.
«Αυτή, στο μυαλό μου, είναι η καλύτερη εξέλιξη της χρηματοπιστωτικής αγοράς τα τελευταία 20 χρόνια», λέει ο Joseph Davis, παγκόσμιος επικεφαλής οικονομολόγος της Vanguard. «Και δεν υπάρχει τίποτα κοντά».
Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που οι οικονομολόγοι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής επικεντρώθηκαν στο γιατί η αύξηση των μισθών και της παραγωγικότητας ήταν τόσο υποτονική και αν ο πληθωρισμός θα επανέλθει ποτέ στο ετήσιο επίπεδο ανάπτυξης 2% της Fed. Παρά τα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια για περισσότερο από μια δεκαετία, οι βασικές δαπάνες προσωπικής κατανάλωσης – ο προτιμώμενος δείκτης πληθωρισμού της Fed – ξεπέρασαν το 2% σε μόλις πέντε μήνες από το 2010 έως το 2020.
Η εξήγηση που κυριαρχούσε προ Covid
Η εξήγηση που κυριαρχούσε πριν χτυπήσει ο Covid ήταν ότι το ουδέτερο ποσοστό πρέπει να είναι χαμηλότερο από ό, τι πίστευε κανείς. Η επιβράδυνση της παραγωγικότητας και η γήρανση του εργατικού δυναμικού φαίνεται να επιβαρύνουν την οικονομία με τέτοιο τρόπο ώστε η νομισματική πολιτική θα πρέπει να παραμείνει χαλαρή για να επιστρέψει η αύξηση των τιμών στον στόχο.
Ο εξαιρετικά χαμηλός πληθωρισμός και τα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια δημιουργούσαν μια ασυνήθιστη ισορροπία. «Είναι δύσκολο να βγούμε από αυτόν τον κύκλο χωρίς ένα μεγάλο σοκ», λέει η Kristin Forbes, καθηγήτρια οικονομικών στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης.
Ακόμη και εκείνοι που θεωρούν τα υψηλότερα επιτόκια ως πλεονέκτημα τόσο για την οικονομία όσο και για τους επενδυτές αναγνωρίζουν ότι πιθανότατα θα πρέπει να υπάρξει μια οδυνηρή μεταβατική περίοδος πριν καταλήξουμε στην επόμενη ισορροπία. Ενώ η οικονομία έχει χειριστεί το άλμα από τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια στο σημερινό επίπεδο εξαιρετικά καλά, εν μέρει λόγω των σταθερών δημοσιονομικών δαπανών, πρόσφατα εμφανίστηκαν σημάδια επιβράδυνσης. Αυτά είναι πιθανό να γίνουν πιο αισθητά τους επόμενους μήνες, καθώς το περιοριστικό καθεστώς θα εδραιωθεί και οι λεγόμενες εταιρείες ζόμπι που υποστηρίζονται από τις δαπάνες τόνωσης και τα χαμηλά επιτόκια αρχίζουν να καταρρέουν. Τότε, τα οφέλη θα έρθουν.
«Καταπνίγουν την ανάπτυξη»
Ο Ντέιβις της Vanguard απεικονίζει μια καμπύλη όταν σκεφτόμαστε την ανάπτυξη κάτω από διάφορα επίπεδα επιτοκίων. Τα υπερβολικά υψηλά επιτόκια, όπως αυτά που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της εποχής του πρώην προέδρου της Fed, Paul Volcker τη δεκαετία του 1980, καταπνίγουν την ανάπτυξη. Αλλά τα σχεδόν μηδενικά ποσοστά μπορούν επίσης να προωθήσουν ένα υποτονικό περιβάλλον, λέει. Ενώ θα μπορούσαν να τονώσουν τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων βραχυπρόθεσμα, οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις μειώνονται επειδή δεν υπάρχει βασικό επιτόκιο για ανατοκισμό.
Η εγκατάσταση κάπου στη μέση φέρνει το μεγαλύτερο όφελος, παρά τον τυχόν ενδιάμεσο πόνο. «Υπάρχει μια μετάβαση εδώ», λέει. «Αλλά θα έκανα αυτή τη μετάβαση οποιαδήποτε μέρα».
Πηγή: Ot.gr
- Πώς μια παμπόνηρη κομπιναδόρος κόντεψε να καταχραστεί το σπίτι του Έλβις Πρίσλεϊ
- PwC: Πρόστιμο 15 εκατ. από ρυθμιστική αρχή επειδή δεν ανέφερε υποψίες απάτης
- Αντιμόνιο: Γιατί είναι περιζήτητο και τι επιδώκει η Κίνα με τον περιορισμό των εξαγωγών της
- Zara: Οι βιομηχανίες ένδυσης σταματούν τις παραγγελίες στα εργοστάσια του Μπαγκλαντές μετά τις ταραχές
- Απόπειρα κατά Τραμπ: Ελεύθερος σκοπευτής πυροβόλησε το όπλο του δράστη
- Ολυμπιακοί Αγώνες 2028: Πώς θα αντιμετωπίσουν το κυκλοφοριακό οι διοργανωτές – «Χωρίς αυτοκίνητο»