ΕΕ: Οι «μαύρες» και οι «γκρίζες» αθέμιτες εμπορικές πρακτικές – Τα κύρια ευρήματα
Ως μέρος των προτάσεών της για την ενίσχυση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα τροφίμων, η Κομισιόν θα προτείνει νέους κανόνες για τη διασυνοριακή επιβολή κατά των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών
Καθυστερήσεις πληρωμών για ευπαθή ή μη ευπαθή αγροτικά προϊόντα, πληρωμές που δεν σχετίζονται με συγκεκριμένη συναλλαγή ή που ζητήθηκαν από τον προμηθευτή για ενέργειες μάρκετινγκ, αποτελούν τις πιο συχνά εντοπισμένες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (UTP) στην αλυσίδα τροφίμων, οι οποίες περιλαμβάνονται σε έκθεση της Κομισιόν με τα κύρια ευρήματα από την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων.
Η οδηγία UTP, που εγκρίθηκε το 2019, απαγορεύει 16 πρακτικές που μπορεί να έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις στους πιο αδύναμους παράγοντες της αλυσίδας, ιδίως στους αγρότες και τους μικρότερους προμηθευτές. «Η βελτίωση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, η υποστήριξη του εισοδήματός τους και η εξασφάλιση δίκαιης αμοιβής αποτελούν σημαντικούς στόχους της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ)», σημειώνει η Κομισιόν.
Η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων χαρακτηρίζεται από διαφορετικούς βαθμούς συγκέντρωσης. Εάν πάνω από το 95% των παραγόντων στον κλάδο των τροφίμων και του λιανικού εμπορίου είναι πολύ μικρές ή μικρές επιχειρήσεις, ένας μικρός αριθμός μεγάλων εταιρειών που ενεργούν ως αγοραστές κυριαρχούν στην αγορά. Αντίθετα, με 9,1 εκατομμύρια εκμεταλλεύσεις, ο γεωργικός τομέας παραμένει εξαιρετικά κατακερματισμένος (με 17,4 εκτάρια να είναι το μέσο μέγεθος μιας εκμετάλλευσης στην ΕΕ).
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εγκρίνει διάφορα μέτρα με στόχο την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης και τη διασφάλιση μιας ισχυρής και δίκαιης αλυσίδας εφοδιασμού αγροτικών προϊόντων διατροφής, δίνοντας τη δυνατότητα στους αγρότες και άλλους μικρούς προμηθευτές να αξιοποιήσουν τα οφέλη των ευκαιριών της αγοράς.
Με 9,1 εκατ. εκμεταλλεύσεις, ο αγροτικός τομέας παραμένει εξαιρετικά κατακερματισμένος (με 17,4 εκτάρια να είναι το μέσο μέγεθος μιας εκμετάλλευσης στην ΕΕ)
Η οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2019 και απαιτούσε από τα κράτη μέλη να τη μεταφέρουν στην εθνική τους νομοθεσία πριν από την 1η Μαΐου 2021. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2022, όλα τα κράτη μέλη είχαν κοινοποιήσει την πλήρη μεταφορά της στην Επιτροπή.
Κύρια ευρήματα
Η μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών έχει υιοθετήσει υψηλότερο επίπεδο προστασίας, κάνοντας έτσι χρήση της δυνατότητας έγκρισης ή διατήρησης εθνικών κανόνων που υπερβαίνουν τις πρακτικές που απαγορεύονται από την οδηγία. Σε όλες τις χώρες της ΕΕ έχουν οριστεί αρχές επιβολής. Το 2023, ξεκίνησαν περίπου 1.500 έρευνες από τις οποίες περίπου το 17% κατέληξαν στη διαπίστωση παράβασης που επιβλήθηκε πρόστιμο.
Οι πιο συχνά εντοπισμένες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές ήταν καθυστερήσεις πληρωμών για ευπαθή ή μη ευπαθή γεωργικά και τρόφιμα (50% και 13%), πληρωμές που δεν σχετίζονται με συγκεκριμένη συναλλαγή (7%), πληρωμές που ζητήθηκαν από τον προμηθευτή για ενέργειες μάρκετινγκ (7%) καθώς και για αποθήκευση, έκθεση και εισαγωγή (7%). Περίπου το 41% των αθέμιτων πρακτικών που εντοπίστηκαν είχαν εντοπιστεί σε επίπεδο λιανικής (47% το 2022), 36% σε επίπεδο βιομηχανίας τροφίμων (27% το 2022) και 22% σε επίπεδο χονδρικού εμπορίου (25% το 2022).
Η σημερινή έκθεση επισημαίνει επίσης τομείς προς βελτίωση. Η τελευταία έρευνα σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων έδειξε ότι η ευαισθητοποίηση σχετικά με την ύπαρξη κανόνων της ΕΕ για αυτό το σημαντικό θέμα εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλή (38% των ερωτηθέντων). Μεγάλο ποσοστό των ερωτηθέντων (57%) επίσης δεν γνώριζε για τις εθνικές αρχές επιβολής.
Όταν ρωτήθηκαν γιατί δεν ανέφεραν μια αθέμιτη εμπορική πρακτική που βίωσαν, οι ερωτηθέντες ανέφεραν κυρίως φόβο κάποιας μορφής αντίποινα από τον αγοραστή (30%), ακολουθούμενη από τη θεώρησή της ως κοινή πρακτική στον κλάδο (23%) ή θεωρώντας ότι το κοινό η αρχή επιβολής δεν θα ήταν σε θέση να το χειριστεί (17%). Η σωστή διασυνοριακή επιβολή αντιμετωπίζει επίσης πάρα πολλά εμπόδια από αυτή την άποψη.
Οι δεσμεύσεις
Ως μέρος των προτάσεών της για την ενίσχυση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, η Επιτροπή θα προτείνει φέτος νέους κανόνες για τη διασυνοριακή επιβολή κατά των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.
Με στόχο την περαιτέρω διόρθωση των ανισορροπιών στην αλυσίδα αξίας, η Επιτροπή αναλαμβάνει περισσότερες ενέργειες, κάνοντας την αρχή με τη δημιουργία του Παρατηρητηρίου της ΕΕ για την αλυσίδα αγροτικών προϊόντων διατροφής ( AFCO ) για να αυξήσει τη διαφάνεια στις τιμές, τη δομή του κόστους και την κατανομή των περιθωρίων και της προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα εφοδιασμού. Δεύτερον, η Επιτροπή θα προτείνει στοχευμένες αλλαγές στον κανονισμό για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης αγοράς γεωργικών προϊόντων ( ΚΟΑ ). Θα περιλαμβάνει νέους κανόνες για τις συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ αγροτών και αγοραστών και ενίσχυση των οργανώσεων παραγωγών ώστε να επιτρέπεται στους αγρότες να συνεργάζονται και να ενεργούν συλλογικά με πιο αποτελεσματικό τρόπο.
Η σημερινή έκθεση θα χρησιμοποιηθεί επίσης για μια πιο λεπτομερή αξιολόγηση της εφαρμογής της οδηγίας UTP που θα παρουσιάσει η Επιτροπή το 2025 , και η οποία θα μπορούσε να συνοδεύεται, εάν χρειάζεται, από νομοθετικές προτάσεις.
Οι «μαύρες» πρακτικές
Ως «μαύρες» αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, οι οποίες απαγορεύονται, ανεξάρτητα από τις περιστάσεις, θεωρούνται οι:
- Πληρωμές μετά από 30 ημέρες για ευπαθή γεωργικά και τρόφιμα
- Πληρωμές μετά από 60 ημέρες για μη ευπαθή αγροδιατροφικά προϊόντα
- Ακυρώσεις βραχυπρόθεσμης ειδοποίησης ευπαθών αγροδιατροφικών προϊόντων
- Μονομερείς αλλαγές συμβολαίου από τον αγοραστή
- Πληρωμή για άσχετες υπηρεσίες
- Ο κίνδυνος απώλειας και φθοράς μεταφέρεται στον αγοραστή
- Άρνηση γραπτής επιβεβαίωσης των συμφωνιών προμήθειας από τον αγοραστή, παρά το αίτημα του προμηθευτή
- Κατάχρηση εμπορικών μυστικών από τον αγοραστή
- Εμπορικά αντίποινα από τον αγοραστή
- Μεταφορά του κόστους εξέτασης παραπόνων πελατών στον προμηθευτή
Οι «γκρίζες» πρακτικές
Οι «γκρίζες» αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (απαγορεύονται μόνο, εάν δεν έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων με σαφείς και ξεκάθαρους όρους μεταξύ των μερών), περιλαμβάνουν:
- Ο αγοραστής επιστρέφει απούλητα προϊόντα στον προμηθευτή
- Πληρωμή του προμηθευτή για αποθήκευση, έκθεση και εισαγωγή
- Πληρωμή του προμηθευτή για προώθηση
- Πληρωμή του προμηθευτή για διαφήμιση
- Πληρωμή του προμηθευτή για μάρκετινγκ
- Πληρωμή του προμηθευτή για το προσωπικό του αγοραστή, τον εξοπλισμό των χώρων
- Τσάντες επωνύμων σχεδιαστών σε δημοπρασίες – Ο λόγος που οι γυναίκες προτιμούν αυτές τις αγορές
- Ουκρανία: Δύο νεκροί από ρωσικό βομβαρδισμό στο Χάρκοβο
- Δάφνη: Συναγερμός για την εξαφάνιση 11χρονου από χώρο παιδικής προστασίας
- Ο Ντόναλντ Τραμπ τάσσεται υπέρ της νομιμοποίησης της χρήσης κάνναβης για ψυχαγωγικούς σκοπούς στη Φλόριντα
- ΗΠΑ: Πτώση αεροσκάφους σε κατοικημένη περιοχή στο Όρεγκον – Χωρίς ρεύμα χιλιάδες άτομα
- Η βαθμολογία της Super League: Μόνος πρώτος ο Ολυμπιακός (pic)