![«Οι άνθρωποι δεν θα ξεχάσουν ποτέ αυτά τα παπούτσια»: Ο λόφος με τις σόλες του ναζιστικού στρατοπέδου Stutthof](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2024/04/fddfgfdgf.jpg)
«Οι άνθρωποι δεν θα ξεχάσουν ποτέ αυτά τα παπούτσια»: Ο λόφος με τις σόλες του ναζιστικού στρατοπέδου Stutthof
Τα παπούτσια από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Πολωνία προσπαθούν να διασωθούν από τους ακτιβιστές.
Spotlight
-
Αναστάτωση από ψευτο-«πόρισμα» της Πυροσβεστικής για την φωτιά στου Βαρνάβα
-
H τελευταία μέρα του Μάθιου Πέρι: O βοηθός του έκανε ένεση κεταμίνης και όταν επέστρεψε τον βρήκε νεκρό
-
Καταγγελίες και φόβοι για πλιάτσικο στις καμένες περιοχές της Αττικής - Συνεχείς περιπολίες της ΕΛ.ΑΣ.
-
Καλοκαιρινά όνειρα: Η Κλέλια Ανδριολάτου topless στη θάλασσα
Στους πρόποδες ενός πεύκου, ο Grzegorz Kwiatkowski έσκυψε για να αγγίξει τα μαύρα, υγρά σχήματα που φωλιάζουν ανάμεσα στους μύκητες και τη φυλλοστρωμνή. «Παρακολουθώ αυτή την περιοχή τώρα από το 2015 και πάντα ελπίζω ότι δεν θα πέσω πάνω σε τίποτα πια και ότι μια μέρα ολόκληρη η περιοχή θα έχει καθαριστεί», είπε. Αυτή, ωστόσο, δεν ήταν εκείνη η μέρα.
Ο 39χρονος ποιητής, ακαδημαϊκός και ροκ μουσικός περπατούσε στο δάσος, λίγα μόλις μέτρα από τον περιμετρικό φράχτη αυτού που κάποτε ήταν το ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης Stutthof στο έδαφος της Πολωνίας που έχει προσαρτηθεί στη Γερμανία και σήμερα είναι ένας χώρος μνήμης στο Sztutowo, ένα χωριό 24 μίλια (38 χιλιόμετρα) ανατολικά του Gdańsk στην ακτή της Βαλτικής.
Η απαλότητα του εδάφους
Αυτό που έψαχνε – και αυτό που βρήκε, κατά τη διάρκεια δύο ωρών στα μέσα Μαρτίου – ήταν παπούτσια: Εκατοντάδες σόλες, μεγάλες και φαρδιές, μικρές και στενές, πλαισιωμένες με τρύπες από καρφιά τσαγκάρηδων- μαλακά, λεπτά θραύσματα από δερμάτινα άνω μέρη, με τις διακοσμητικές τους οπές και τα χρώματά τους να είναι ευδιάκριτα, με την περίεργη μεταλλική αγκράφα ή την τρύπα να αποκαλύπτεται περιστασιακά. Δύο μικροσκοπικές άθικτες σόλες έκοψαν στιγμιαία την ανάσα του Kwiatkowski.
Κάθε φορά που ερχόταν εδώ, είπε, εντυπωσιαζόταν «από την απαλότητα του εδάφους, από ολόκληρη την επιφάνεια που είναι γεμάτη με παράξενα αναχώματα και ανυψώσεις. Αισθάνεσαι ότι δεν περπατάς πάνω σε συμπιεσμένο χώμα, αλλά πάνω σε εκατοντάδες χιλιάδες παπούτσια».
Το Stutthof, το οποίο χτίστηκε από το ναζιστικό καθεστώς για τη δίωξη των Πολωνών πολιτικών κρατουμένων και αργότερα έγινε αναπόσπαστο μέρος του μηχανισμού εξόντωσης των Ευρωπαίων Εβραίων, ανέλαβε τελικά ρόλο ως σημείο συλλογής και επισκευής δέρματος για όλα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ναζιστικής Γερμανίας. Τα παπούτσια που μεταφέρονταν εκεί -κυρίως από το Άουσβιτς, αφού οι χρήστες τους είχαν σταλεί στο θάνατο- ανακυκλώνονταν σε δερμάτινα είδη όπως ζώνες, σακίδια και θήκες.
Σε ένα μουσείο που ιδρύθηκε στον χώρο του μνημείου το 1962, ένα μεγάλο γυάλινο κιβώτιο στην πρώην καντίνα του στρατοπέδου φιλοξενεί αρκετές χιλιάδες ζευγάρια παπουτσιών
Δε’ιτε το σχετικό βίντεο με τον λόφο από τις σόλες
Τον Μάιο του 1945 απελευθερώθηκε από τις σοβιετικές δυνάμεις
Στο λεπτομερές πρακτικό τους, ένας αξιωματικός του Κόκκινου Στρατού που διερευνούσε τα γεγονότα που βρήκε ο ίδιος και οι στρατιώτες του στις εγκαταστάσεις του στρατοπέδου: «Ένας τεράστιος σωρός παπουτσιών που έμοιαζε με κώνο … που βρισκόταν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα … σφιχτά συμπιεσμένα … γυναικεία, ανδρικά και παιδικά παπούτσια διαφόρων μεγεθών και διαστάσεων».
Υπολόγισαν την ποσότητα σε 460 κυβικά μέτρα, συνολικά, «όχι λιγότερα από 410.000 ζευγάρια παπούτσια». Καταγράφηκαν και άλλοι παρόμοιοι σωροί, έτσι ώστε συνολικά υπολογίζεται ότι ανακαλύφθηκαν 490 τόνοι.
Σε ένα μουσείο που ιδρύθηκε στον χώρο του μνημείου το 1962, ένα μεγάλο γυάλινο κιβώτιο στην πρώην καντίνα του στρατοπέδου φιλοξενεί αρκετές χιλιάδες ζευγάρια παπουτσιών. Τα υπόλοιπα πετάχτηκαν στο δάσος επί κομμουνιστικής κυριαρχίας και, όπως έλεγαν από τότε οι διευθυντές του μουσείου, «αφέθηκαν στη φύση».
Από τότε που έπεσε πάνω σε πολλά από αυτά πριν από εννέα χρόνια, ενώ γύριζε μια ταινία για έναν Πολωνό μαχητή της αντίστασης, ο Kwiatkowski αγωνίστηκε για τη διάσωσή τους και τη σεβαστή φύλαξή τους.
Αρκετοί από αυτούς θυμούνται μια κατασκήνωση προσκόπων τη δεκαετία του 1960. «Ήταν αδύνατο να στερεώσουμε τα μανταλάκια και τους πασσάλους της σκηνής στο έδαφος, επειδή, όπως ανακαλύψαμε, ολόκληρος ο λόφος κάτω από ένα λεπτό στρώμα χώματος ήταν ένας σωρός από παπούτσια»
Έχει προσωπική σχέση με το Stutthof
Ο παππούς του και η προ-θεία του φυλακίστηκαν εκεί, υπομένοντας το τραύμα για το υπόλοιπο της ζωής τους. Ο παππούς του τον πήγαινε εκεί όταν ήταν παιδί και έκλαιγε. Ο Kwiatkowski θυμήθηκε το δικό του σοκ όταν είδε τον τεράστιο σωρό παπουτσιών στο μουσείο και τη μετέπειτα απορία του όταν ανακάλυψε, δεκαετίες αργότερα, ότι αυτά ήταν μόνο ένα κλάσμα του συνόλου.
Ο κιθαρίστας και τραγουδιστής του ψυχεδελικού ροκ συγκροτήματος Trupa Trupa με έδρα το Γκντανσκ, ο Kwiatkowski δήλωσε ότι η αναζήτηση των παπουτσιών των θυμάτων του Ολοκαυτώματος «που βρέθηκαν διάσπαρτα στο δάσος να σαπίζουν σαν τον θάνατο» έγινε μια από τις σημαντικότερες της ζωής του.
«Φυσικά θα έπρεπε να είχαν περιφραχθεί, πρώτα απ’ όλα, από την αρχή», είπε. «Αλλά επειδή δεν έγινε αυτό, θα έπρεπε τώρα να ανασκαφούν, και όχι μόνο να συντηρηθούν και να εκτεθούν, αλλά να εξεταστούν διεξοδικά από ειδικούς για να μάθουν ποιος τα είχε, από πού προέρχονται, πού κατασκευάστηκαν, προς τιμήν και μνήμη των θυμάτων. Θα έπρεπε να είναι το καμάρι των αρχών του μουσείου».
Η υποστήριξη της εκστρατείας για τη διάσωση και τη διατήρηση των παπουτσιών προέρχεται από τις οικογένειες όσων υπέστησαν το Stutthof.
Η ανακάλυψη των προσκόπων
Ο Sanford Jacoby, διακεκριμένος ερευνητής καθηγητής οικονομικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, του οποίου ο θείος Hugo Kanter ήταν εργάτης-σκλάβος στο Stutthof, δήλωσε: «Ενώ οι άνθρωποι τείνουν να ξεχνούν τα ατελείωτα κείμενα που εκτίθενται στα μουσεία, δεν θα ξεχνούσαν ποτέ αυτά τα παπούτσια, αν μπορούσαν μόνο να τα δουν, ολόκληρο τον σωρό τους. Τι καλύτερη εκπαίδευση θα μπορούσε να υπάρξει;».
Για τον Kanter, πρόσθεσε, το Stutthof «ήταν ένα φρικτό μέρος. Οι φρικιαστικές αναμνήσεις του εγκλεισμού του ήταν για πάντα ενσωματωμένες στην ψυχή του». Οι κάτοικοι του Sztutowo λένε ότι έχουν επανειλημμένα, κατά λάθος, ξεθάψει τα παπούτσια εδώ και δεκαετίες.
Αρκετοί από αυτούς θυμούνται μια κατασκήνωση προσκόπων τη δεκαετία του 1960. «Ήταν αδύνατο να στερεώσουμε τα μανταλάκια και τους πασσάλους της σκηνής στο έδαφος, επειδή, όπως ανακαλύψαμε, ολόκληρος ο λόφος κάτω από ένα λεπτό στρώμα χώματος ήταν ένας σωρός από παπούτσια», θυμάται ο Jerzy, ένας από τους προσκόπους. «Μας ταρακούνησε. Ξέραμε πού βρισκόμασταν … και μπορούσαμε μόνο να μαντέψουμε ότι κάποιος τα είχε φορέσει κάποτε και είχε πεθάνει κατά τη διάρκεια του πολέμου».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
«Το παρελθόν δεν είναι παρελθόν, είναι παρόν»
Τα παπούτσια, είπε ο Kwiatkowski, έχουν ιδιαίτερη απήχηση σε μια εποχή αυξανόμενης άρνησης του Ολοκαυτώματος: «Το παρελθόν δεν είναι παρελθόν, είναι παρόν. Η αγνόηση των αντικειμένων της γενοκτονίας είναι σκάνδαλο και αυτό το σκάνδαλο ακτινοβολεί».
Ο χειρισμός τους μέχρι σήμερα ήταν «άρρηκτα συνδεδεμένος με τον τρόπο με τον οποίο η Πολωνία θυμάται το δικό της παρελθόν», είπε. Αναγνωρίζοντας τα δεινά εκατομμυρίων Πολωνών υπό τον ζυγό της ναζιστικής Γερμανίας και στη συνέχεια της Σοβιετικής Ένωσης, ο Kwiatkowksi δήλωσε ότι «δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για να μην αντιμετωπίζεται ολόκληρη η αλήθεια».
Υπό την προηγούμενη κυβέρνηση, της οποίας ηγείτο το δεξιό λαϊκιστικό, εθνικοσυντηρητικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη, «δεν υπήρχε χώρος για οτιδήποτε άλλο εκτός από τον χαρακτηρισμό των Πολωνών ως θυμάτων και σίγουρα μια παραμέληση της εβραϊκής μνήμης», πρόσθεσε. «Αλλά δεν είναι ούτε υγιές ούτε σωστό να βλέπεις τον εαυτό σου μόνο ως θύμα. Σε αυτό το κλίμα φάνηκε ευκολότερο να κρύβουμε κυριολεκτικά τα παπούτσια κάτω από το χαλί, παρά να ασχοληθούμε με την οδυνηρή πραγματικότητά τους».
Σε κατάσταση αποσύνθεσης
Ο Kwiatkowksi ήλπιζε ότι υπό τη νέα φιλελεύθερη κυβέρνηση της Πολωνίας υπό την ηγεσία της Πολιτικής Πλατφόρμας του Ντόναλντ Τουσκ, θα γινόταν μια πιο αυστηρή και ειλικρινής προσέγγιση όσον αφορά την αντιμετώπιση των παπουτσιών και της ιστορίας τους, από ό,τι ήταν δυνατόν υπό την αναθεωρητική προκάτοχό της.
«Πρόκειται για μια εξελικτική διαδικασία και η χώρα εξακολουθεί να είναι διχασμένη, αλλά το γεγονός ότι οι άνθρωποι γύρισαν την πλάτη τους στον εθνικισμό και τη συνακόλουθη επανεγγραφή της ιστορίας είναι μια τεράστια ανακούφιση», είπε.
Ο Piotr Rypson, ο πρόσφατα διορισμένος επικεφαλής του τμήματος πολιτιστικής κληρονομιάς με αρμοδιότητα όλα τα μουσεία στην Πολωνία, δήλωσε σε ηλεκτρονικό μήνυμα ότι το τμήμα του ήταν ενήμερο για τα παπούτσια που βρέθηκαν κοντά στον χώρο και ζήτησε από τους διευθυντές του Stutthof «να δώσουν λύσεις». Καθώς όμως η περιοχή γύρω από το μουσείο ανήκε στην κρατική υπηρεσία δασών, χρειαζόταν πρώτα η άδειά της, είπε.
«Ζητήσαμε από το μουσείο να διερευνήσει το ιστορικό του πώς αυτά τα αντικείμενα έφτασαν στο Stutthof … να επικοινωνήσει με τις αρμόδιες αρχές για τη δημιουργία ενός σχεδίου δράσης στην περιοχή έξω από την περίμετρο του μουσείου [και να] προτείνει λύσεις για το τι θα γίνει με αυτά τα αντικείμενα, τα οποία βρίσκονται σε κατάσταση μερικής αποσύνθεσης», έγραψε.
Δείτε το βίντεο
Η δημιουργία μιας «ζήτησης eBay» για αντικείμενα του Ολοκαυτώματος
Ο Łukasz Kępski, εκπρόσωπος του Stutthof, δήλωσε ότι ενώ ο ίδιος είχε βρει 3-4 κιλά παπούτσια σε πρόσφατη εκδρομή με έναν τοπικό τηλεοπτικό δημοσιογράφο, χρειάστηκε να μπει βαθιά στο δάσος για να τα βρει και να σκάψει εκτενώς κάτω από το έδαφος. Δεν περίμενε άλλα ευρήματα, εκτός από εκείνα που μπορεί να ξεριζώσουν αγριογούρουνα ή ασβοί. Το μουσείο, είπε, δεν ήταν υπεύθυνο για τυχόν παπούτσια που βρέθηκαν, «καθώς η γη είναι εκτός της δικαιοδοσίας μας».
Ο Kępski και η αρχειοφύλακας του μουσείου, Danuta Drywa, αυθεντία για τους Εβραίους κρατούμενους στο Stutthof, εξέφρασαν την ανησυχία τους για τη δημιουργία μιας «ζήτησης eBay» για αντικείμενα του Ολοκαυτώματος. «Υπάρχουν ήδη αρκετοί κυνηγοί τροπαίων αναμνηστικών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εδώ», δήλωσε ο Kępski, υπονοώντας ότι το ψάξιμο τους για όπλα και άλλα αντικείμενα θα μπορούσε να είναι ακόμη και η αιτία για την επανεμφάνιση των παπουτσιών.
Σε μια πρόσφατη επίσκεψή του, οδήγησε τον Guardian στο τεράστιο μνημείο από σκυρόδεμα για τα περίπου 65.000 θύματα του Στούττοφ που δολοφονήθηκαν -εκ των οποίων 28.000 ήταν Εβραίοι- το οποίο περιέχει ανθρώπινες στάχτες που είναι ορατές μέσα από ένα οριζόντιο παράθυρο. Έδειξε μια μικρή πόρτα που είναι χαραγμένη στο μπετόν στο πίσω μέρος και σφραγισμένη με μια πράσινη κλειδαριά, για να δείξει πού, όπως είπε, είχαν τοποθετηθεί για φύλαξη τα παπούτσια που βρέθηκαν τα τελευταία χρόνια.
«Πίσω από γυαλί, για να τους δοθεί η θέση που τους αρμόζει»
Ερωτηθείςς σχετικά με τα παπούτσια που βρέθηκαν κοντά στον χώρο, ο Kępski επιβεβαίωσε ότι τα σχέδια για την τοποθέτησή τους «πίσω από γυαλί, για να τους δοθεί η θέση που τους αρμόζει» αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.
Τα σχέδια περιλαμβάνουν την τοποθέτηση πινακίδων στο δάσος που συμβουλεύουν τους ανθρώπους που μπορεί να βρουν περαιτέρω παπούτσια να επικοινωνήσουν με τις αρχές, είπε. «Όχι ότι περιμένουμε να βρεθούν πολλά ακόμη», πρόσθεσε.
Λίγα λεπτά αργότερα, σε λιγότερο από οκτώ βήματα με τα πόδια από τον φράχτη του μουσείου, τα μαυρισμένα χέρια του Kwiatkowski αποκάλυπταν περισσότερα απομεινάρια από το βαλτώδες έδαφος.
*Με στοιχεία από theguardian.com
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις