Άρθουρ Μίλερ – Η ζωή τα καλοκαίρια με καύσωνα πριν το air condition
«Η πόλη το καλοκαίρι έπλεε σε μια ζάλη που κινητοποιούσε τους κατά τα άλλα λογικούς ανθρώπους να επαναλαμβάνουν ακατάπαυστα τον ανεγκέφαλο χαιρετισμό "Αρκετή ζέστη σήμερα, ε; Χα-χα!"» γράφει ο σπουδαίος Αμερικανός συγγραφέας στο New Yorker.
Δεν μπορώ πλέον να θυμηθώ ποια ακριβώς χρονιά ήταν -πιθανότατα το 1927 ή το ’28- είχε έναν εξαιρετικά ζεστό Σεπτέμβριο, ο οποίος κράτησε ακόμα και μετά την έναρξη του σχολείου και την επιστροφή μας από το μπανγκαλόου μας στο Rockaway Beach.
Όλα τα παράθυρα στη Νέα Υόρκη ήταν ανοιχτά και στους δρόμους οι πωλητές με τα μικρά καροτσάκια έκοβαν πάγο και πασπάλιζαν με χρωματιστή ζάχαρη τα βουνά του για μερικές δεκάρες. Εμείς, τα παιδιά, πηδούσαμε στα πίσω σκαλοπάτια των αργοκίνητων, αλογόσουρτων παγοκαραβιών και κλέβαμε μία ή δύο χούφτες -ο πάγος μύριζε αόριστα κοπριά, αλλά πάγωνε την παλάμη και τη γλώσσα.
Ξάπλωναν στα σιδερένια μπαλκόνια με τα εσώρουχα
Οι άνθρωποι στη Δυτική 110η οδό, όπου έμενα, ήταν λίγο πολύ αστοί για να κάθονται έξω στις βεράντες τους, αλλά στη γωνία της 111ης και πιο πάνω στο κέντρο, τα άνθρωποι έβγαιναν έξω όταν έπεφτε η νύχτα, και ολόκληρες οικογένειες ξάπλωναν στα σιδερένια μπαλκόνια με τα εσώρουχα.
Ακόμα και τις νύχτες, το πέπλο της ζέστης δεν έσπασε ποτέ. Με μερικά άλλα παιδιά, περνούσα την 110η οδό προς το πάρκο και περπατούσα ανάμεσα στους εκατοντάδες ανθρώπους, εργένηδες και οικογένειες, που κοιμόντουσαν στο γρασίδι, δίπλα στα μεγάλα ξυπνητήρια τους, τα οποία δημιουργούσαν μια ήπια κακοφωνία των δευτερολέπτων που περνούσαν, με τους χτύπους του ενός ρολογιού να συγχρονίζονται με τους χτύπους του άλλου.
Τα μωρά έκλαιγαν στο σκοτάδι, οι βαθιές φωνές των ανδρών μουρμούριζαν και μια γυναίκα άφηνε περιστασιακά ένα υψηλό γέλιο δίπλα στη λίμνη. Μπορώ να θυμηθώ μόνο λευκούς ανθρώπους να απλώνονται στο γρασίδι- το Χάρλεμ άρχιζε τότε πάνω από την 116η οδό.
Η εποχή του κόκκινου ήλιου
Αργότερα, στη δεκαετία του ’30, τα καλοκαίρια φαίνονταν ακόμη πιο ζεστά. Στη Δύση, ήταν η εποχή του κόκκινου ήλιου και των καταιγίδων σκόνης, όταν ολόκληρες αποξηραμένες φάρμες ξεριζώνονταν και έστελναν τους Okies*, τους οποίους ο Στάινμπεκ απαθανάτισε, στα απελπισμένα τους οδοιπορικά προς τον Ειρηνικό.
(*Okie είναι ένα άτομο που ταυτίζεται με την πολιτεία της Οκλαχόμα, ή τους απογόνους τους. Αυτή η σύνδεση μπορεί να είναι οικιστική, ιστορική ή πολιτιστική)
Ο πατέρας μου είχε τότε ένα μικρό εργοστάσιο παλτών στην τριακοστή ένατη οδό, με περίπου δώδεκα άντρες που δούλευαν σε ραπτομηχανές. Και μόνο το να τους βλέπω να χειρίζονται χοντρά μάλλινα χειμωνιάτικα παλτά μέσα σε αυτή τη ζέστη ήταν για μένα ένα μαρτύριο.
Μπορώ να θυμηθώ μόνο λευκούς ανθρώπους να απλώνονται στο γρασίδι- το Χάρλεμ άρχιζε τότε πάνω από την 116η οδό
Photo: Austrian National Library
Οι άνδρες ίδρωναν πολύ σε αυτές τις σοφίτες
Οι ράφτες δούλευαν με το κομμάτι, πληρώνονταν ανάλογα με τον αριθμό των ραφών που τελείωναν, οπότε το μεσημεριανό τους διάλειμμα ήταν σύντομο – δεκαπέντε ή είκοσι λεπτά. Έφερναν τα δικά τους τρόφιμα: ματσάκια ραπανάκια, μια ντομάτα ίσως, αγγούρια και ένα βάζο με παχύρρευστη ξινή κρέμα, η οποία έμπαινε σε ένα μπολ που κρατούσαν κάτω από τις μηχανές.
Υπήρχε επίσης μια μικρή φρατζόλα από παμπερνίκελ (ελαφρώς γλυκό ψωμί σίκαλης), την οποία έσκιζαν και χρησιμοποιούσαν ως κουτάλι για να μαζεύουν την κρέμα και τα λαχανικά.
Οι άνδρες ίδρωναν πολύ σε αυτές τις σοφίτες και θυμάμαι έναν εργάτη που είχε έναν ιδιαίτερο τρόπο να στάζει. Ήταν ένας μικροσκοπικός τύπος, που περιφρονούσε το ψαλίδι και, στο τέλος μιας ραφής, δάγκωνε πάντα την κλωστή αντί να την κόβει, έτσι ώστε να κολλάνε στο κάτω χείλος του κλωστές μερικών εκατοστών, και στο τέλος της ημέρας είχε αποκτήσει. ένα πολύχρωμο μούσι. Ο ιδρώτας του χυνόταν πάνω σε αυτές τις άκρες της κλωστής και έσταζε στο ύφασμα, το οποίο σκούπιζε συνεχώς με ένα πανί.
Ένας κόφτης στο μαγαζί του πατέρα μου
Λόγω της ζέστης, οι άνθρωποι μύριζαν, φυσικά, αλλά κάποιοι μύριζαν πολύ χειρότερα από άλλους. Ένας κόφτης στο μαγαζί του πατέρα μου ήταν άλογο από αυτή την άποψη, και ο πατέρας μου, που κανονικά δεν είχε καμία αίσθηση της όσφρησης -κανείς δεν κατάλαβε γιατί- ισχυρίστηκε ότι μπορούσε να μυρίσει αυτόν τον άνθρωπο και του απευθυνόταν μόνο από απόσταση.
Προκειμένου να βγάλει όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα, ο τύπος αυτός ξεκινούσε τη δουλειά του στις πέντε και μισή το πρωί και συνέχιζε μέχρι τα μεσάνυχτα. Είχε στην κατοχή του πολυκατοικίες στο Μπρονξ και γη στη Φλόριντα και το Τζέρσεϊ και φαινόταν μισότρελος από την απληστία.
Είχε ισχυρή σωματική διάπλαση, πολύ ίσια σπονδυλική στήλη, ένα κουβάρι μαλλιά και μια μαύρη σκιά στα μάγουλά του. Ρουθούνιζε καθώς έσπρωχνε τη μηχανή κοπής, ακολουθώντας τα μοτίβα του μέσα από περίπου δεκαοκτώ στρώσεις υφάσματος χειμωνιάτικου παλτού. Ένα απόγευμα αργά, ανοιγόκλεισε τα μάτια του δυνατά ενάντια στον καυτό ιδρώτα, καθώς κρατούσε το ύφασμα με το αριστερό του χέρι και πίεζε την κάθετη, ξυραφένια παλινδρομική λεπίδα με το δεξί.
Συσσωρεύοντας τις πολυκατοικίες του
Η λεπίδα διαπέρασε τον δείκτη του δακτύλου του στη δεύτερη άρθρωση. Αρνούμενος θυμωμένος να πάει στο νοσοκομείο, έτρεξε νερό βρύσης πάνω στο κόψιμο, τύλιξε το χέρι του σε μια πετσέτα και συνέχισε να κόβει, να ρουφάει και να μυρίζει.
Όταν το αίμα άρχισε να φαίνεται μέσα από τα τσαλακωμένα στρώματα της πετσέτας, ο πατέρας μου τράβηξε την πρίζα του μηχανήματος και τον διέταξε να πάει στο νοσοκομείο. Αλλά επέστρεψε στη δουλειά του το επόμενο πρωί, και δούλευε όλη μέρα και μέχρι το βράδυ, ως συνήθως, συσσωρεύοντας τις πολυκατοικίες του.
Η μεγάλη ζέστη δημιούργησε παράλογες λύσεις: λινά κοστούμια που κατέρρεαν σε βαθιές τσακίσεις όταν δίπλωνε κανείς ένα χέρι ή ένα γόνατο, και ανδρικά ψάθινα καπέλα άκαμπτα σαν ματζούνια
Photo: Austrian National Library
Βόλτα με τα ανοιχτά τρόλεϊ
Υπήρχαν ακόμα υπερυψωμένα τρένα τότε, κατά μήκος της Δεύτερης, Τρίτης, Έκτης και Ένατης Λεωφόρου, και πολλά από τα βαγόνια ήταν ξύλινα, με παράθυρα που άνοιγαν.
Στο Μπρόντγουεϊ υπήρχαν ανοιχτά τρόλεϊ χωρίς πλευρικά τοιχώματα, στα οποία απολάμβανες τουλάχιστον το αεράκι, αν και έκανε ζέστη, έτσι ώστε οι απελπισμένοι άνθρωποι, που δεν μπορούσαν να αντέξουν τα διαμερίσματά τους, απλώς πλήρωναν ένα πεντάλεπτο και έκαναν άσκοπη βόλτα για μερικές ώρες για να δροσιστούν.
Όσο για το Coney Island τα Σαββατοκύριακα, το ένα τετράγωνο μετά το άλλο της παραλίας, ήταν τόσο γεμάτο κόσμο που με δυσκολία έβρισκες χώρο να καθίσεις ή να αφήσεις το βιβλίο σου ή το χοτ ντογκ σου.
Ήθελε να φορέσει σορτς αλλά φοβόταν
Η πρώτη μου άμεση επαφή με ένα κλιματιστικό ήρθε μόλις τη δεκαετία του ’60, όταν έμενα στο Chelsea Hotel. Η λεγόμενη διεύθυνση έστειλε ένα μηχάνημα με τροχούς, το οποίο μάλλον άσκοπα ψύχραινε και μερικές φορές ζέσταινε τον αέρα, βασιζόμενο σε κανάτες με νερό που έπρεπε να ρίξει κανείς μέσα.
Κατά το αρχικό γέμισμα, ψέκασε νερό σε όλο το δωμάτιο, οπότε έπρεπε να το γυρίσει κανείς προς το μπάνιο και όχι προς το κρεβάτι.
Ένας νοτιοαφρικανός κύριος μου είπε κάποτε ότι η Νέα Υόρκη τον Αύγουστο έχει περισσότερη ζέστη από οποιοδήποτε μέρος γνώριζε στην Αφρική, αλλά οι άνθρωποι εδώ ντύνονται για μια βόρεια πόλη. Ήθελε να φορέσει σορτς, αλλά φοβόταν ότι θα τον συνέλαβαν για άσεμνη έκθεση.
Το τελευταίο αστείο πριν την κατάρρευση του κόσμου
Η μεγάλη ζέστη δημιούργησε παράλογες λύσεις: λινά κοστούμια που κατέρρεαν σε βαθιές τσακίσεις όταν δίπλωνε κανείς ένα χέρι ή ένα γόνατο, και ανδρικά ψάθινα καπέλα άκαμπτα σαν ματζούνια, τα οποία, σαν εκείνο το είδος του σκληρού κίτρινου λουλουδιού, άνθιζαν κάθε χρόνο σε όλη την πόλη σε μια συγκεκριμένη ιερή ημερομηνία – την 1η Ιουνίου περίπου. Αυτά τα καπέλα έσκαβαν βαθιές ροζ ρυτίδες γύρω από τα μέτωπα των ανδρών, και τα τσαλακωμένα κοστούμια, που υποτίθεται ότι ήταν πιο δροσερά, έπρεπε να τραβηχτούν προς τα κάτω και προς τα πλάγια για να κάνουν χώρο για το σώμα μέσα.
Η πόλη το καλοκαίρι αιωρούνταν σε μια ζάλη που έκανε τους κατά τα άλλα λογικούς ανθρώπους να επαναλαμβάνουν ακατάπαυστα τον ανεγκέφαλο χαιρετισμό «Αρκετή ζέστη σήμερα, ε; Χα-χα!»». Ήταν σαν το τελευταίο αστείο πριν από την κατάρρευση του κόσμου μέσα σε μια λίμνη ιδρώτα.
*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο newyorker.com
- Ιορδανία: Ο νέος νόμος για το κυβερνοέγκλημα καταπνίγει την ελευθερία της έκφρασης
- Διάσπαρτες εστίες στην πυρκαγιά στην Κρυόβρυση Πτολεμαΐδας – Καλύτερη εικόνα στο Λουτράκι Πέλλας
- Στα «Νέα Σαββατοκύριακο»: 10 βήματα για να μην καούμε ξανά
- Πώς μια παμπόνηρη κομπιναδόρος κόντεψε να καταχραστεί το σπίτι του Έλβις Πρίσλεϊ
- PwC: Πρόστιμο 15 εκατ. από ρυθμιστική αρχή επειδή δεν ανέφερε υποψίες απάτης
- Αντιμόνιο: Γιατί είναι περιζήτητο και τι επιδώκει η Κίνα με τον περιορισμό των εξαγωγών της