Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Οι επαφές της ελληνικής με τη λατινική γλώσσα (Μέρος Ζ’)
Οι λατινόφωνοι πληθυσμοί που εγκαταστάθηκαν στις ανατολικές, ελληνόφωνες επαρχίες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας οδηγήθηκαν σταδιακά σε γλωσσικό εξελληνισμό
Μια ακόμα αξιοπρόσεκτη πτυχή του πολυσύνθετου θέματος που εξετάζουμε στα τελευταία άρθρα μας, δηλαδή της γλωσσικής πραγματικότητας στον ελληνορωμαϊκό κόσμο, είναι η γλωσσική συμπεριφορά των λατινόφωνων πληθυσμών που εγκαταστάθηκαν στις ανατολικές, ελληνόφωνες επαρχίες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι μεταναστευτικές αυτές κοινότητες οδηγήθηκαν σταδιακά σε γλωσσικό εξελληνισμό, αντίθετα προς ό,τι συνέβη στις περισσότερες περιοχές των δυτικών επαρχιών της Αυτοκρατορίας, όπου ένα κύμα εκρωμαϊσμού εξαπλώθηκε ραγδαία μετά την εγκατάσταση μεταναστών από την Ιταλία και την ίδρυση ρωμαϊκών αποικιών, με συνέπεια την επιβολή της λατινικής ως μοναδικού μέσου γραπτής επικοινωνίας.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο κατηγορίες λατινόφωνων μεταναστών στην Ανατολή, οι αποκαλούμενοι Ιταλικοί και οι κάτοικοι των ρωμαϊκών αποικιών. Η πρώτη κατηγορία συνίστατο από μεμονωμένα άτομα ή οικογένειες που εισχώρησαν στο ελληνόφωνο τμήμα του μεγάλου ρωμαϊκού κράτους από το 2ο αιώνα π.Χ. και μετά. Οι Ιταλικοί –στις σχετικές πηγές, φιλολογικές και κατά κύριο λόγο επιγραφικές, απαντούν και ως Ιταλοί ή Ρωμαίοι– εγκαταστάθηκαν σε πόλεις της ηπειρωτικής Ελλάδας, στα νησιά του Αιγαίου και στην παραλιακή ζώνη της Μικράς Ασίας, όπου ανέπτυξαν προπάντων εμπορική και τραπεζική δραστηριότητα. Προϊόντος του χρόνου, μετά το πέρας των εμφύλιων συγκρούσεων του 1ου αιώνα π.Χ. και την εγκαθίδρυση αυτοκρατορικού καθεστώτος από τον Οκταβιανό Αύγουστο, οι εν λόγω λατινόφωνοι μετανάστες έγιναν περισσότεροι, ενώ οι εγκαταστάσεις τους απέκτησαν μονιμότερο χαρακτήρα.
Εξ όσων γνωρίζουμε από τις πηγές, οι Ιταλικοί άρχισαν σύντομα να χρησιμοποιούν την ελληνική παράλληλα με τη λατινική, τελικά δε, σχεδόν στο σύνολό τους, εξελληνίστηκαν από γλωσσικής απόψεως. Οι διαθέσιμες επιγραφικές μαρτυρίες φανερώνουν ότι η συνήθης γλώσσα που επέλεγαν στο γραπτό λόγο τους –τουλάχιστον σε κείμενα δημόσιου χαρακτήρα– ήταν η ελληνική, ενώ σε λιγοστές περιπτώσεις έκαναν χρήση της λατινικής ή και των δύο γλωσσών ταυτόχρονα (δίγλωσσες επιγραφές), προφανώς σε συνάρτηση με τις εκάστοτε πολιτικές συνθήκες.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, χάρτης όπου απεικονίζεται το ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας περί το 500 μ.Χ.
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Οι επαφές της ελληνικής με τη λατινική γλώσσα (Μέρος Α’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Οι επαφές της ελληνικής με τη λατινική γλώσσα (Μέρος Β’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Οι επαφές της ελληνικής με τη λατινική γλώσσα (Μέρος Γ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Οι επαφές της ελληνικής με τη λατινική γλώσσα (Μέρος Δ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Οι επαφές της ελληνικής με τη λατινική γλώσσα (Μέρος Ε’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Οι επαφές της ελληνικής με τη λατινική γλώσσα (Μέρος ΣΤ’)
- Στην εξέδρα εκτόξευσης ο υπερπύραυλος της NASA για τον ιστορικό γύρο της Σελήνης
- Φωτιά σε θάλαμο ανηλίκων στις φυλακές Κασσαβέτειας – Έρευνες για κρούσματα φυματίωσης
- Καραχάλιος: Η Καρυστιανού ετοιμάζει ένα υπερδεξιό μόρφωμα
- Η Μύκονος αποχαιρετά τον Βαλεντίνο – «Ένας άνθρωπος που αγάπησε το νησί»
- «Ο ΑΠΟΕΛ θέλει να κάνει δικό του τον Μαντσίνι από τον Παναθηναϊκό»
- Θεσσαλονίκη: Γυναίκα έπεσε από μπαλκόνι και τραυματίστηκε σοβαρά
- Με συνελεύσεις στα μπλόκα οι αγρότες αποφασίζουν τα επόμενα βήματα – «Απογοητευτική» η συνάντηση με Μητσοτάκη
- Η «Ιθάκη» ξυπνά τη «μνήμη χρυσόψαρου»: Στόχος της Καρυστιανού ο Τσίπρας – Χτυπά από… δεξιά (μόνο)
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τρίτη 20.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/danie-franco-wEuWV0Vz9uw-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442